ChapNhan.comChấp Nhận
Những ngày đầu sau khi người thân mất

Sau đám tang khi mọi người đã về: tuần đầu nhà vắng nên làm gì

Vì sao những ngày sau đám tang thường khó hơn, cách đi qua tuần đầu khi nhà bỗng vắng, nhờ giúp thế nào cho cụ thể, và khi nào cần tìm người hỗ trợ.

An empty wooden chair by a window with a folded grey cardigan on its seat, late afternoon sunlight across a tiled floor, wide still frame, warm muted tones

Tuần đầu sau đám tang thường khó hơn chính mấy ngày tang, vì người đến giúp đã về, việc cần lo đã xong, và sự vắng mặt của người thân lúc này mới hiện rõ. Cách đi qua tuần này là giữ một nhịp sinh hoạt tối thiểu, có ít nhất một người ở cùng hoặc ghé qua mỗi ngày, nhờ việc cụ thể thay vì chờ người khác hỏi, và chưa vội quyết hay dọn dẹp gì lớn.

Trong mấy ngày tang, bạn bận đến mức không kịp nghĩ. Đến khi khách về hết, chiếc ghế người ấy hay ngồi, giờ người ấy hay gọi điện, bữa cơm thiếu một bát mới ập đến. Nhiều người nói đó là lúc họ thật sự bắt đầu buồn. Dưới đây là những việc nhỏ, làm được ngay, cho bảy ngày đầu khi nhà bỗng vắng.

Vì sao sau đám tang lại thấy khó hơn

Mấy ngày tang có một nhịp riêng: người đến, việc phải làm, nghi lễ phải theo. Nhịp đó giữ người chịu tang đứng được. Khi nó dừng lại, khoảng trống bỗng rất lớn. Người thân ở xa về lại nơi làm việc, hàng xóm trở lại việc của họ, điện thoại im dần. Ai cũng nghĩ "để gia đình nghỉ ngơi", và không ai sai, nhưng người ở lại thì thấy mình bị bỏ một mình đúng lúc khó nhất.

Cũng có những cảm xúc chưa có chỗ trong mấy ngày tang giờ mới bắt đầu nổi lên: giận, tiếc, tự trách, hoặc nhẹ nhõm sau thời gian dài chăm bệnh rồi lại thấy có lỗi vì nhẹ nhõm. Tất cả đều là những phản ứng thường gặp. Không cảm xúc nào là sai.

Hiểu điều này giúp bạn hai việc. Một là không tự trách vì "đám tang xong rồi mà mình còn tệ hơn". Hai là chủ động sắp xếp trước để tuần đầu không trống trơn: hẹn trước ai sẽ ở lại, ai ghé qua ngày nào, thay vì đợi đến lúc thấy quá sức mới gọi.

Bảy ngày đầu: những việc nhỏ đủ để giữ nhịp

Không cần làm hết, cũng không cần đúng thứ tự. Đây là một khung để bạn có việc mỗi ngày mà không quá sức:

  1. Ngủ và ăn theo giờ cố định, kể cả khi không đói, không buồn ngủ. Một bữa sáng đơn giản đúng giờ là cái mốc giữ cả ngày.
  2. Ra khỏi nhà một lần mỗi ngày: đi chợ, đi bộ quanh xóm, ngồi quán nước đầu ngõ. Không cần lâu, chỉ cần có ánh sáng và người.
  3. Có một cuộc nói chuyện mỗi ngày với ai đó, trực tiếp hoặc qua điện thoại, không nhất thiết về người mất.
  4. Làm một việc thiết thực nhỏ: gom giấy tờ vào một tập, trả lại đồ đã mượn, viết danh sách những người cần cảm ơn.
  5. Dành một khoảng thời gian để nhớ: ngồi với ảnh, đọc lại tin nhắn, kể chuyện về người mất. Có chỗ cho nỗi buồn thì nó bớt tràn vào mọi lúc.
  6. Chưa quyết việc lớn: không bán, không chuyển nhà, không cho đi đồ đạc trong tuần này.
  7. Cuối ngày, ghi một dòng: hôm nay thế nào, ngủ được bao lâu. Sau vài tuần, những dòng này cho bạn thấy mình đang đi lên hay đi xuống.

Những giờ khó nhất trong ngày và cách đi qua

Buổi tối, khi nhà tắt đèn. Đây là lúc nhiều người thấy trống trải nhất. Có người dời giờ ngủ, để đèn nhỏ, bật radio nhỏ, hoặc hẹn một người thân gọi điện vào khoảng tám chín giờ tối trong tuần đầu.

Bữa cơm. Mâm cơm thiếu một người là hình ảnh khó chịu nổi với nhiều gia đình. Có nhà đổi chỗ ngồi, có nhà ăn ở bàn khác vài hôm, có nhà vẫn để chỗ ngồi cũ. Không cách nào đúng hơn cách nào; chọn cách bạn chịu được.

Giờ người ấy hay gọi hay hay về. Ví dụ cuộc gọi mỗi tối của mẹ, tiếng xe của bố lúc năm giờ chiều. Biết trước giờ đó sẽ khó, bạn có thể hẹn làm việc khác vào đúng giờ ấy, hoặc cho phép mình ngồi buồn đúng lúc ấy.

Cuối tuần và ngày nghỉ. Ngày thường có công việc kéo đi, còn cuối tuần thì trống. Nếu người ấy là bạn đi chợ, đi lễ, đi thăm họ hàng cùng bạn mỗi cuối tuần, hãy hẹn trước một người thân đi cùng bạn vào đúng những buổi ấy trong vài tuần đầu.

Sáng sớm, lúc vừa tỉnh. Nhiều người tỉnh dậy, trong vài giây quên mất, rồi nhớ lại. Đó là khoảnh khắc đau và rất thường gặp. Đặt sẵn cốc nước, một việc để làm ngay khi thức dậy giúp đi qua nhanh hơn.

Nhờ người khác giúp: nhờ việc cụ thể

Người quen thường nói "cần gì cứ bảo". Câu ấy thật lòng, nhưng người đang buồn hiếm khi bảo. Cách tốt hơn là chuẩn bị sẵn vài việc cụ thể để nhờ, ai hỏi thì giao luôn:

  • "Tuần này cô ghé qua nhà mẹ con buổi tối được không, chỉ ngồi chơi một lúc thôi."
  • "Anh đưa đón cháu đi học giúp em mấy hôm nhé."
  • "Chị nấu giúp em nồi cơm cho thứ Tư với thứ Năm được không."
  • "Em đi cùng chị ra ngân hàng hôm thứ Hai, chị sợ ngồi đó một mình không nghe được gì."
  • "Cuối tuần này cậu dẫn ông đi uống cà phê một buổi giúp con."

Nhờ việc cụ thể cũng giúp người muốn giúp. Họ thường lúng túng không biết làm gì và sợ làm phiền; một yêu cầu rõ ràng làm họ nhẹ lòng.

Với người sống một mình sau khi mất bạn đời, nên có một lịch người ghé thăm trong ít nhất hai tuần đầu, chia cho con cháu, hàng xóm thân. Không để có ngày nào không ai hỏi han.

Trước khi người thân ở xa ra về: một buổi ngồi lại ngắn

Ngày cuối trước khi anh chị em, họ hàng ở xa về lại nơi mình sống là dịp tốt để sắp xếp cho những tuần sau. Chỉ cần ngồi lại chừng một giờ, bàn những việc sau:

  1. Ai ở lại với người chịu tang chính trong tuần đầu, ai về sau và về khi nào.
  2. Lịch ghé thăm hoặc gọi điện cho người sống một mình, chia đều cho các con cháu, mỗi ngày có ít nhất một người.
  3. Ai lo giấy tờ sau tang: đăng ký khai tử nếu chưa làm, bảo hiểm xã hội, ngân hàng. Một người làm chính, người khác hỗ trợ.
  4. Một nhóm tin nhắn chung của gia đình để báo tình hình mỗi ngày, ai nhận thấy điều bất thường thì nói ngay.
  5. Hẹn ngày gặp lại, ví dụ dịp cúng theo lệ của gia đình, để người ở lại biết sẽ có người về.

Người ở xa thường thấy áy náy khi phải đi. Một việc cụ thể để làm từ xa, như gọi điện mỗi tối cho mẹ, giúp họ yên lòng hơn và giúp người ở lại không thấy bị bỏ lại.

Đồ đạc của người mất: tuần đầu chưa cần động vào

Trong tuần đầu, nhiều người bị hối thúc dọn phòng, cho đi quần áo, "để khỏi nhìn thấy mà buồn". Có người thấy làm sớm giúp họ dễ thở, nhưng cũng có rất nhiều người hối tiếc vì đã cho đi chiếc áo, cuốn sổ mà sau này rất muốn giữ.

Trừ những thứ cần xử lý vì vệ sinh, như đồ dùng y tế, ga giường, thức ăn của người bệnh, hầu hết đồ đạc có thể để nguyên trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng. Nếu nhìn thấy quá đau, gấp gọn cho vào một chỗ, đóng cửa phòng lại, là đủ cho lúc này.

Một việc nên làm sớm là cất riêng giấy tờ, chìa khoá, điện thoại, sổ sách của người mất vào một chỗ an toàn, vì chúng cần cho thủ tục sau này. Còn chuyện giữ gì, cho gì, cất gì là việc của những tháng sau, khi cả nhà cùng ngồi lại được.

Nếu có người trong họ hỏi xin một món đồ làm kỷ niệm ngay trong tuần đầu, bạn có thể nhận lời giữ giúp và hẹn trao sau, khi gia đình đã thống nhất. Như vậy không ai phật lòng, mà bạn cũng không phải quyết điều gì khi chưa sẵn sàng.

Phản ứng thường gặp tuần đầu và dấu hiệu nên để ý

Bảng dưới không dùng để tự chẩn đoán, chỉ giúp bạn và gia đình phân biệt điều thường gặp với điều cần có người giúp:

Thường gặp trong tuần đầuNên để ý và tìm người hỗ trợ
Khóc bất chợt, nhất là ở những chỗ quenKhông ăn uống gì nhiều ngày liền
Mất ngủ, mơ thấy người mấtKhông ra khỏi giường, không vệ sinh cá nhân nhiều ngày
Quên trước quên sau, khó tập trungLú lẫn, không nhận ra nơi chốn, người quen
Thấy như nghe tiếng, thấy bóng người mấtNói những câu như muốn đi theo người mất, không muốn sống
Giận, tự trách, nhẹ nhõm rồi thấy có lỗiUống rượu nhiều hơn hẳn mỗi ngày để quên
Mệt mỏi, uể oải, không muốn gặp aiCắt hẳn liên lạc với mọi người

Cột bên trái là những điều rất nhiều người trải qua. Cột bên phải là lúc cần một người khác bước vào, không phải đợi thêm.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Nếu thấy mình hoặc người trong nhà ở cột bên phải của bảng trên, đừng đợi qua tuần đầu. Gọi một người thân đến ở cùng và liên hệ bác sĩ. Nếu có ai nói muốn chết, muốn đi theo người mất, hoặc có ý nghĩ tự làm hại mình, nói ngay với người tin cậy gần nhất, đưa đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Ý nghĩ ấy có thể được giúp đỡ.

Với những người khác, nỗi buồn tuần đầu thường rất nặng nhưng sẽ thay đổi dần. Nếu sau nhiều tháng mọi thứ vẫn không nhích lên, bạn không trở lại được với công việc, gia đình, hãy gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Tổ chức Y tế Thế giới có mô tả tình trạng đau buồn kéo dài trong ICD-11; chỉ người có chuyên môn mới đánh giá được. Một vài buổi nói chuyện với chuyên gia không có nghĩa là bạn yếu đuối hay có bệnh; nhiều người chỉ cần một nơi để nói ra những điều không tiện nói với gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao sau đám tang lại thấy buồn hơn lúc lo tang?

Trong mấy ngày tang, việc bận rộn và người đến đông giữ bạn đứng được. Khi mọi người về, nhịp đó dừng lại và sự vắng mặt của người thân mới hiện rõ. Đó là trải nghiệm rất phổ biến, không có nghĩa là bạn đang tệ đi.

Có nên ở một mình ngay sau đám tang không?

Nếu được, nên có người ở cùng hoặc ghé qua mỗi ngày trong ít nhất tuần đầu, nhất là với người cao tuổi vừa mất bạn đời. Ở một mình không sai, nhưng có người hỏi han giúp bạn không bị cô lập và có người nhận ra khi bạn cần giúp.

Khi nào nên dọn đồ đạc của người đã mất?

Không có thời hạn bắt buộc. Trừ những đồ cần xử lý vì vệ sinh, hầu hết đồ đạc có thể để nguyên nhiều tuần, nhiều tháng. Nên cất riêng giấy tờ, chìa khoá, điện thoại của người mất ngay vì cần cho thủ tục sau này.

Thấy như nghe tiếng người mất có phải bất thường không?

Nhiều người đang đau buồn kể lại cảm giác nghe tiếng, thấy bóng, hoặc cảm thấy người mất ở gần, nhất là trong những tuần đầu. Điều này khá thường gặp. Nếu nó làm bạn sợ hãi, rối loạn hoặc kéo dài, hãy nói với bác sĩ.

Nhờ người khác giúp thế nào cho khỏi ngại?

Chuẩn bị sẵn vài việc cụ thể như ghé thăm buổi tối, đưa đón con, nấu một bữa, đi cùng ra ngân hàng. Khi ai hỏi cần gì, giao luôn một việc. Người muốn giúp thường nhẹ lòng hơn khi biết chính xác mình nên làm gì.

Tuần đầu sau đám tang nên làm những việc gì?

Giữ giờ ăn ngủ cố định, ra khỏi nhà một lần mỗi ngày, có một cuộc nói chuyện mỗi ngày, làm một việc thiết thực nhỏ, dành thời gian để nhớ người mất, và chưa quyết những việc lớn như bán nhà, chuyển chỗ ở.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138