ChapNhan.comChấp Nhận
Những ngày đầu sau khi người thân mất

Người thân mất ở bệnh viện gia đình cần làm gì: từ khoa phòng đến lúc đưa về

Người thân mất ở bệnh viện: nói chuyện với bác sĩ, giấy báo tử, viện phí, đưa người mất về nhà hay nơi an táng, và những câu nên hỏi khoa phòng.

Two hands resting together on a pale green hospital corridor bench, soft afternoon light from a tall window, shallow focus, muted calm tones, side angle

Khi người thân mất ở bệnh viện, gia đình thường làm bốn việc theo thứ tự: nghe bác sĩ thông báo và hỏi những điều cần biết, ở bên người mất một lúc nếu khoa cho phép, làm thủ tục với khoa phòng để nhận giấy báo tử và thanh toán, rồi quyết định đưa người mất về nhà hay đến nơi tổ chức tang lễ.

Bệnh viện có quy trình riêng nên phần lớn việc giấy tờ sẽ có nhân viên hướng dẫn. Cái khó là gia đình phải quyết nhiều thứ trong lúc choáng váng, giữa hành lang ồn ào, và đôi khi có người lạ đến mời chào dịch vụ. Bài này giúp bạn biết trước các bước, các câu nên hỏi, và chỗ nào có thể xin thêm thời gian.

Lúc bác sĩ thông báo: nên hỏi gì, nghe gì

Thông báo tử vong thường do bác sĩ điều trị hoặc bác sĩ trực đưa ra. Nhiều người nhà nghe xong chỉ nhớ được một câu, phần còn lại trôi đi. Nếu được, hãy có hai người cùng nghe, và nhờ một người ghi lại.

Những câu nên hỏi, tuỳ hoàn cảnh: "Người nhà con mất lúc mấy giờ, có đau đớn nhiều không?" "Nguyên nhân chính là gì, bác sĩ có thể giải thích đơn giản cho gia đình được không?" "Giờ gia đình cần làm gì tiếp theo, ai sẽ hướng dẫn?" Nếu bạn chưa có mặt lúc người thân đi, câu hỏi về những giây phút cuối thường là điều gia đình mang theo lâu nhất, nên đừng ngại hỏi.

Có gia đình muốn biết vì sao điều trị không thành công, có gia đình chưa muốn nghe gì thêm. Cả hai đều được. Một câu dùng được: "Lúc này gia đình chưa đủ sức nghe chi tiết, sau này con xin được hỏi lại." Hồ sơ bệnh án có thể được hỏi về sau theo quy định của bệnh viện. Nếu gia đình băn khoăn về chất lượng điều trị, đó là chuyện cần làm khi đã bình tĩnh, qua kênh chính thức của bệnh viện, không phải trong hành lang lúc vừa nhận tin.

Ở bên người mất một lúc trước khi đưa đi

Hỏi xem có được ở lại không. Nhiều khoa cho người nhà ở bên một thời gian ngắn trước khi chuyển người mất xuống nhà tang lễ của bệnh viện. Ở khoa hồi sức, phòng nhiều giường, thời gian có thể bị giới hạn. Hỏi thẳng điều dưỡng: "Gia đình có thể ở bên mẹ thêm ít phút được không?"

Chờ người thân ở xa nếu có thể. Nếu có người con đang trên đường đến, hỏi khoa và nhà tang lễ của bệnh viện xem có thể chờ người đó vào nhìn mặt không, và chờ được trong khoảng nào.

Không bắt buộc phải nhìn. Có người muốn nắm tay, nói lời cuối; có người không đủ sức nhìn. Không ai nên ép ai. Người không vào có thể nhờ người khác nói thay một câu.

Giữ lại đồ dùng cá nhân. Điện thoại, kính, nhẫn, giấy tờ, quần áo của người mất thường được trả lại cho gia đình. Kiểm và ký nhận, cất vào một túi riêng có ghi tên.

Một người lo đồ, một người lo người. Người ruột thịt nhất nên được ngồi yên với người mất. Việc nhận đồ, ký giấy, nghe điện thoại giao cho người khác.

Tôn trọng niềm tin của gia đình. Có nhà muốn đọc một lời cầu, nói lời từ biệt thành tiếng, hay chỉ ngồi im lặng. Hỏi điều dưỡng xem khoa cho phép làm gì trong phòng, việc gì nên để đến lúc đưa về. Phần lớn nhân viên y tế thông cảm nếu gia đình hỏi trước và giữ yên tĩnh cho người bệnh khác cùng phòng.

Thủ tục với khoa phòng và bệnh viện

Mỗi bệnh viện có quy trình khác nhau, nhưng thường gồm các bước sau. Hỏi điều dưỡng hành chính của khoa để biết thứ tự cụ thể ở nơi bạn đang ở.

  1. Xác nhận thông tin người mất trên hồ sơ: họ tên, ngày sinh, số định danh. Sai một chữ ở đây là phải sửa ở nhiều giấy tờ sau này.
  2. Nhận giấy báo tử do bệnh viện cấp. Hỏi cấp mấy bản và có thể xin thêm bản sao không, vì nhiều thủ tục về sau cần đến.
  3. Thanh toán viện phí còn lại và quyết toán bảo hiểm y tế nếu có. Giữ lại toàn bộ hoá đơn, phiếu thu.
  4. Nhận lại đồ dùng cá nhân và giấy tờ người mất mang theo khi nhập viện.
  5. Hỏi nhà tang lễ của bệnh viện về thời gian lưu giữ, thủ tục bàn giao, và giấy tờ cần mang khi đến nhận.
  6. Chốt cách đưa người mất đi: về nhà, đến nhà tang lễ, hay nơi hoả táng, sau khi gia đình đã thống nhất.

Giấy báo tử là cơ sở để đăng ký khai tử tại UBND cấp xã nơi người mất cư trú cuối cùng. Thời hạn và giấy tờ kèm theo nên hỏi trực tiếp cán bộ tư pháp – hộ tịch, vì quy định có thể đã thay đổi. Phần giấy tờ sau đó có trình tự riêng, gia đình làm dần trong những tuần sau.

Đưa về nhà hay tổ chức ở nơi khác: so sánh để gia đình bàn

Không có lựa chọn đúng cho mọi nhà. Bảng dưới giúp gia đình bàn nhanh hơn, dựa trên hoàn cảnh thật chứ không chỉ theo thói quen:

Cân nhắcĐưa về nhàTổ chức ở nhà tang lễ
Không gianCần đủ chỗ cho người viếng, chỗ nghỉ cho người nhàCó sẵn không gian, không xáo trộn nhà ở
Hàng xóm, chung cưNhà phố, chung cư cần báo ban quản lý, tổ dân phốÍt ảnh hưởng người xung quanh
Người chịu tang chínhĐược ở trong không gian quen, nhưng khó nghỉ ngơiDễ tách ra nghỉ, nhưng xa nhà
Ước nguyện người mấtNhiều người muốn được về nhà lần cuốiCó người dặn đơn giản, không muốn phiền con cháu
Khoảng cáchVề quê xa cần tính đường đi, giấy tờ chuyểnThuận khi gia đình ở cùng thành phố

Nghi lễ cụ thể theo phong tục mỗi vùng gia đình hỏi người lớn tuổi; ở đây chỉ bàn chuyện thực tế. Nếu đưa người mất về tỉnh khác, hãy hỏi bệnh viện và đơn vị vận chuyển về giấy tờ cần mang theo trên đường.

Những chỗ gia đình hay sai và cách tránh

Phần lớn sai sót trong những giờ này không do thiếu hiểu biết mà do quá mệt và quá vội. Một vài điều nên để ý:

  • Đồng ý với người mời chào ngay ở hành lang. Có người đến rất nhanh sau khi tin báo ra. Bạn có quyền nói "gia đình đã có người lo, cảm ơn" và tự liên hệ nơi mình chọn.
  • Không kiểm lại thông tin trên giấy báo tử. Sai năm sinh, sai một chữ trong tên sẽ kéo theo rắc rối ở ngân hàng, bảo hiểm, đất đai.
  • Bỏ lại hoá đơn viện phí. Một số chế độ về sau có thể cần đến chứng từ chi phí, nên giữ đủ trong một túi.
  • Để người chịu tang chính ký tất cả. Họ đang choáng. Một người khác đọc trước, giải thích, rồi người có quyền mới ký.
  • Không ăn uống gì suốt nhiều giờ ở viện. Người nhà thường ngồi từ đêm đến sáng, rồi ngất khi về đến nhà.
  • Cả nhà cùng rời viện, không ai ở lại. Nên có một người ở lại cho tới khi bàn giao xong với nhà tang lễ của bệnh viện, giữ giấy tờ và số liên lạc của khoa, để lúc gia đình cần hỏi lại một chi tiết thì có người biết rõ việc đã làm tới đâu.

Nếu bạn ở một mình trong bệnh viện lúc người thân mất, hãy gọi ít nhất một người đến. Không ai nên làm những thủ tục này một mình.

Câu chuyện của anh Phúc ở TP Hồ Chí Minh

Giả định anh Phúc, 38 tuổi, có bố nằm khoa hồi sức sau đột quỵ. Một đêm, bệnh viện gọi báo bố trở nặng. Khi anh đến, bố đã mất được hai mươi phút. Anh kể sau này rằng mình đứng ở cửa khoa và gật đầu với mọi thứ người ta nói, không nhớ đã ký những gì.

Điều giúp anh là người em họ đến sau đó nửa giờ. Người em hỏi điều dưỡng giúp anh những câu anh không nghĩ ra: bố mất lúc mấy giờ, có ai ở bên không, giờ gia đình làm gì tiếp. Điều dưỡng kể rằng có một bác sĩ trực ở cạnh bố lúc cuối. Câu trả lời ngắn đó, theo lời anh, là thứ anh giữ lại lâu nhất.

Người em cũng đọc kỹ giấy báo tử, phát hiện sai một chữ trong tên đệm và xin khoa sửa ngay. Nếu để về nhà mới thấy, việc sửa sẽ mất nhiều công hơn. Điều rút ra: người đau nhất không nên phải là người làm giấy tờ, và một người đồng hành tỉnh táo giá trị hơn mọi lời khuyên chung chung.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Mất người thân trong bệnh viện, nhất là sau những ngày hồi sức căng thẳng, có thể để lại những hình ảnh khó quên: máy móc, tiếng báo động, lần cuối nhìn thấy người thân. Trong những tuần đầu, chuyện hình ảnh ấy hiện lại, mất ngủ, hay giật mình là phản ứng thường gặp.

Nên tìm bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nếu sau một thời gian dài những hình ảnh ấy vẫn ập đến liên tục, bạn tránh hẳn mọi thứ gợi nhớ bệnh viện đến mức ảnh hưởng việc khám chữa bệnh của chính mình, hoặc nỗi đau không vơi đi mà ngày càng chiếm hết cuộc sống. Tổ chức Y tế Thế giới có mô tả tình trạng đau buồn kéo dài trong ICD-11; chỉ người có chuyên môn mới đánh giá được, bạn không cần tự gán cho mình.

Nếu bạn hoặc ai trong nhà có ý nghĩ tự làm hại mình, hãy nói ngay với một người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Nhiều bệnh viện có phòng công tác xã hội; khi còn ở viện, bạn có thể hỏi điều dưỡng xem có nhân viên công tác xã hội hỗ trợ gia đình người bệnh không.

Câu hỏi thường gặp

Giấy báo tử do bệnh viện cấp dùng để làm gì?

Giấy báo tử là giấy tờ xác nhận người đã mất, dùng để đăng ký khai tử tại UBND cấp xã nơi người mất cư trú cuối cùng. Từ trích lục khai tử, gia đình làm tiếp các thủ tục như bảo hiểm xã hội, ngân hàng, thừa kế. Nên kiểm kỹ thông tin trên giấy trước khi rời viện.

Người nhà có được ở bên người mất trong bệnh viện bao lâu?

Tuỳ quy định từng khoa và từng bệnh viện. Ở phòng nhiều giường hoặc khoa hồi sức, thời gian thường ngắn hơn. Hãy hỏi điều dưỡng trực tiếp, và nếu có người thân đang trên đường đến, hỏi xem có thể chờ ở nhà tang lễ của bệnh viện không.

Có bắt buộc dùng dịch vụ tang lễ trong bệnh viện không?

Gia đình có quyền chọn nơi mình tin tưởng. Hỏi bệnh viện về thủ tục bàn giao người mất cho đơn vị gia đình chọn, giấy tờ cần mang, và thời gian lưu giữ. Không nên quyết định chỉ vì có người mời chào ngay ở hành lang.

Thông tin trên giấy báo tử bị sai thì phải làm sao?

Báo ngay cho khoa hoặc phòng kế hoạch tổng hợp của bệnh viện để được sửa trước khi rời viện. Sai sót về tên, ngày sinh, số định danh sẽ ảnh hưởng đến đăng ký khai tử và các thủ tục về sau, nên kiểm từng chữ.

Có thể xin xem hồ sơ bệnh án sau khi người thân mất không?

Thân nhân có thể đề nghị được xem hoặc sao hồ sơ bệnh án theo quy định của bệnh viện và pháp luật hiện hành. Việc này không cần làm ngay trong ngày; khi gia đình đã bình tĩnh, hãy liên hệ phòng kế hoạch tổng hợp để hỏi trình tự.

Mất ở bệnh viện tỉnh khác thì đưa về quê thế nào?

Hỏi bệnh viện và đơn vị vận chuyển về giấy tờ cần mang theo trên đường, thường có giấy báo tử và giấy tờ tuỳ thân của người mất. Bàn trước với gia đình ở quê về nơi đón, thời gian đến, và để một người theo xe liên lạc liên tục.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138