ChapNhan.comChấp Nhận
Đồng hành với người đang đau buồn

An ủi bạn mất con: nên làm gì, nên tránh gì trong những tháng đầu

Bạn bè, người thân vừa mất con, ai cũng sợ nói sai nên im lặng. Cách có mặt bằng việc cụ thể, câu nên tránh, gọi tên đứa trẻ và đừng quên người cha.

Two Vietnamese mothers seen from behind sitting on a riverside stone step at dusk, one with her arm around the other, calm water and soft violet light, wide shot

Khi bạn bè hay người thân mất con, điều giúp được họ nhiều nhất là có mặt bằng những việc cụ thể, gọi đúng tên đứa trẻ, nhớ những ngày của bé, và tuyệt đối không nói những câu kiểu "còn trẻ, sinh đứa khác". Không lời nào làm nhẹ được nỗi đau này; điều bạn làm được là để họ không phải mang nó trong im lặng.

Mất con thường được xem là một trong những mất mát nặng nề nhất. Người xung quanh vì quá sợ nói sai nên hay chọn cách im, hoặc tránh mặt. Phần dưới đây dành cho người đứng bên cạnh: việc nên làm trong những tuần đầu, những câu dễ làm đau, vì sao nên nhắc tên đứa trẻ, chuyện người cha hay bị quên, và cách cư xử khi chính bạn cũng có con nhỏ.

Vì sao mất con khác những mất mát khác

Cha mẹ mất con không chỉ mất một người thương mà mất cả một tương lai đã hình dung: ngày đi học, ngày lớn lên, những dự định cho đứa trẻ. Nó đảo ngược điều mà ai cũng nghĩ là lẽ thường, rằng cha mẹ đi trước con. Vì thế nỗi đau thường kéo theo cảm giác bất công, tội lỗi rất nặng, và câu hỏi "giá mình đã" lặp đi lặp lại.

Dù đứa trẻ mất khi còn rất nhỏ hay đã trưởng thành, mất vì bệnh hay vì tai nạn, nỗi đau của cha mẹ đều không đo được bằng tuổi của con. Người ngoài đôi khi vô tình xếp hạng, nghĩ rằng mất con còn nhỏ "đỡ hơn" vì chưa gắn bó lâu, hoặc ngược lại. Những so sánh ấy, dù chỉ trong đầu, dễ lọt ra thành lời.

Hiểu điều này giúp người đồng hành bớt kỳ vọng. Không có câu nói nào đúng, và nỗi đau này không có hạn. Mục tiêu của bạn không phải làm họ bớt buồn, mà là để họ thấy mình không bị bỏ lại một mình với nó.

Những tuần đầu: có mặt bằng việc cụ thể

Cha mẹ mất con thường kiệt sức đến mức không nghĩ nổi chuyện ăn uống, việc nhà. Nếu trong nhà còn con khác, những đứa trẻ ấy vẫn cần được chăm. Vài việc cụ thể bạn có thể đề nghị:

  • Đưa đón, trông nom các con khác trong nhà một vài buổi, giữ nếp sinh hoạt quen cho chúng.
  • Mang bữa ăn đơn giản, dễ hâm, để ở cửa nếu họ không muốn tiếp ai.
  • Nghe điện thoại, trả lời tin nhắn hỏi thăm giúp trong mấy ngày đầu, nếu họ nhờ.
  • Hỏi trước rồi mới giúp những việc liên quan tới đồ đạc của đứa trẻ; tuyệt đối không tự ý cất dọn phòng, quần áo, đồ chơi.
  • Đi cùng khi họ phải lo các thủ tục, hoặc đến trường, nhà trẻ của bé để báo tin, nếu họ muốn có người bên cạnh.
  • Báo tin giúp cho những người cần biết, theo danh sách họ đồng ý, để họ không phải kể đi kể lại.

Đừng hỏi "cần gì cứ nói". Hãy nói "Chiều mai mình đón bé Bông đi học về nhé", rồi làm đúng như thế. Với cha mẹ vừa mất con, mỗi quyết định nhỏ cũng nặng, nên một lời đề nghị cụ thể là một gánh được nhấc ra.

Những câu dễ làm đau cha mẹ mất con

Những câu dưới đây thường được nói với ý muốn an ủi. Với cha mẹ mất con, chúng hay chạm đúng chỗ đau nhất:

Câu hay nóiVì sao làm đauThay bằng
"Còn trẻ, rồi sinh đứa khác"Như thể đứa trẻ thay thế được bằng một đứa khác"Mình rất tiếc, bé Bông đáng yêu lắm"
"Ít ra còn đứa lớn"Biến mất mát thành phép trừHỏi thăm cả nhà mà không so sánh
"Chắc số nó vậy" hay một lời giải thích theo niềm tin của người nóiÁp cách hiểu của mình lên nỗi đau của người khácĐể họ tự nói cách hiểu của gia đình họ, và nghe
"Phải chi phát hiện sớm hơn"Đổ thêm vào cảm giác tội lỗi vốn đã rất nặngKhông bàn nguyên nhân, trừ khi họ muốn kể
"Mình hiểu, hồi con mèo nhà mình mất..."So sánh làm nhỏ nỗi đau, dù không cố ý"Mình không hình dung hết được, nhưng mình ở đây"
"Cố lên, phải mạnh mẽ vì vợ, vì chồng"Đòi họ gồng thêm cho người khác"Cậu không cần tỏ ra ổn với mình"

Nếu lỡ nói một câu như vậy, xin lỗi ngắn gọn rồi thôi. Im lặng ngồi cạnh tốt hơn cố tìm lời. Với cha mẹ mất con, nhiều người nhớ suốt đời những ai đã đến, và cả những ai đã tránh mặt.

Gọi tên đứa trẻ, nhớ những ngày của bé

Nỗi sợ lớn của nhiều cha mẹ mất con là đứa trẻ bị quên. Mọi người ngừng nhắc tên, ảnh dần ít đi trên trang cá nhân của bạn bè, như thể đứa bé chưa từng có mặt. Vì vậy, gọi tên bé là một món quà: "Mình vẫn nhớ hôm bé Bông hát ở lễ tổng kết", "Hôm nay đi ngang công viên, nhớ Bông hay đòi ra đây".

Ghi lại sinh nhật của đứa trẻ, ngày bé mất, ngày lẽ ra bé vào lớp một hay tốt nghiệp. Những ngày ấy cha mẹ luôn nhớ và thường trải qua một mình. Một tin nhắn ngắn đúng ngày, có tên bé, cho họ biết con mình vẫn có chỗ trong ký ức của người khác.

Nếu bạn không biết đứa trẻ, vẫn hỏi được: "Bông thích gì nhất?", "Cậu kể mình nghe về bé đi". Nhiều cha mẹ mong được kể về con mình như một đứa trẻ đã sống, đã cười, đã nghịch, chứ không chỉ như một cái tin buồn. Nếu họ khóc khi kể, đó không phải lỗi của bạn.

Đừng quên người cha, và đừng quên anh chị em của bé

Lời hỏi thăm thường dồn về người mẹ. Người cha hay bị hỏi "vợ thế nào rồi", được dặn "phải vững để lo cho vợ", và ít khi được ai hỏi chính anh ấy ra sao. Nhiều người cha gồng mình làm hết thủ tục, đi làm lại sớm, rồi gục xuống khi không ai để ý.

Hỏi riêng người cha: "Còn anh, anh thấy thế nào?". Rủ đi uống cà phê, đi đá bóng, làm việc tay chân cùng. Với nhiều người đàn ông, câu chuyện dễ đến hơn khi đang làm việc bên cạnh nhau. Cha mẹ cũng có thể đau buồn theo hai nhịp khác nhau, dễ thành xa cách; người ngoài không nên đứng về một phía mà chỉ lắng nghe từng người.

Anh chị em của đứa trẻ đã mất cũng đang mất mát, và cha mẹ chúng có thể quá kiệt sức để để ý hết. Cách nói chuyện với trẻ về cái chết có hướng dẫn riêng; ở vai người lớn bên ngoài, bạn có thể giúp bằng cách dành cho chúng thời gian bình thường, chơi cùng, đưa đi công viên, để chúng có lúc được là trẻ con.

Khi chính bạn cũng có con nhỏ

Đừng giấu con mình đi nhưng cũng đừng khoe. Biến mất khỏi đời họ vì sợ con mình làm họ đau là một lần mất nữa. Nhưng kể liên tục chuyện con mình học giỏi, đi chơi đâu lúc này thì nên tránh.

Hỏi trước khi có những dịp có trẻ con. Sinh nhật con bạn, buổi họp lớp có con cái đi cùng: hỏi riêng họ có muốn được mời không, nói rõ không đến cũng không sao. Để họ chọn, đừng tự quyết thay bằng cách không mời.

Chấp nhận nếu họ cần xa bạn một thời gian. Có cha mẹ mất con thấy quá đau khi nhìn những đứa trẻ cùng tuổi. Đó không phải sự ghen tị xấu xí, mà là nỗi nhớ con. Lùi lại nhưng giữ một sợi liên lạc.

Đừng ôm chặt con mình trước mặt họ kèm câu "may quá". Thương con mình hơn sau khi chứng kiến mất mát của người khác là điều tự nhiên. Nhưng nói ra trước mặt họ, dù vô tình, sẽ rất đau.

Một tình huống: nhóm bạn của chị Trang ở Hải Phòng

Chị Trang ở Hải Phòng mất con trai năm tuổi sau một thời gian bệnh. Mấy tuần đầu, nhóm bạn thân thời phổ thông lúng túng: có người không dám nhắn, có người nhắn "còn trẻ mà, cố lên". Một người bạn trong nhóm là Linh đề nghị cả nhóm chia việc: mỗi người nhận đón bé gái lớn nhà chị Trang đi học một buổi trong tuần, suốt hai tháng.

Linh nhắn chị Trang mỗi tuần một tin, lần nào cũng có tên bé: "Trời nóng thế này, Bin mà còn chắc lại đòi đi ăn kem như hồi hè". Ngày sinh nhật Bin, cả nhóm không tổ chức gì, chỉ mỗi người nhắn một kỷ niệm nhỏ về cậu bé. Chị Trang kể sau này, đó là ngày chị khóc nhiều nhất nhưng cũng thấy được an ủi nhất, vì biết con mình vẫn được nhớ.

Không ai trong nhóm nói được câu nào làm chị bớt đau. Điều họ làm được là ở lại, đều đặn, và không để tên của Bin biến mất.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Với cha mẹ mất con, nỗi đau dữ dội có thể kéo dài rất lâu mà vẫn là đau buồn; bạn không phải người đánh giá họ "bình thường" hay không. Tuy vậy, nếu sau nhiều tháng họ gần như không còn sinh hoạt được, không ăn uống, không chăm được những đứa con còn lại, thu mình khỏi mọi người hoặc dùng rượu nhiều để chịu đựng, nên nhẹ nhàng khuyên họ gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý, và đề nghị đi cùng.

Nhóm hỗ trợ dành cho cha mẹ mất con, nơi có những người từng trải qua điều tương tự, cũng giúp nhiều người bớt cảm giác chỉ mình mình như thế. Bạn có thể giúp tìm hiểu, nhưng để họ tự quyết có tham gia hay không.

Nếu cha hoặc mẹ nói muốn chết, muốn đi theo con, hoặc bạn thấy họ có thể làm hại bản thân, đừng giữ bí mật. Ở bên họ, báo ngay cho người thân tin cậy, đưa họ đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115 khi nguy hiểm đang tới gần. Giúp đỡ là có thể, và bạn lên tiếng sớm là điều đúng.

Câu hỏi thường gặp

Nên nói gì đầu tiên với người bạn vừa mất con?

Một câu ngắn, thật lòng là đủ: "Mình rất tiếc. Mình thương cậu và thương bé." Nếu biết tên đứa trẻ, hãy gọi tên. Sau đó lắng nghe nhiều hơn nói, và đề nghị một việc cụ thể thay vì "cần gì cứ nói".

Có nên nhắc tới đứa trẻ đã mất khi gặp lại bạn không?

Nên, nếu nhắc một cách tự nhiên và trìu mến. Nhiều cha mẹ mất con sợ nhất là con mình bị quên. Nếu không chắc, hỏi họ có muốn nói về bé không; họ luôn được quyền chọn.

Bạn mất con không muốn gặp ai thì mình nên làm gì?

Tôn trọng nhưng không biến mất. Nhắn tin ngắn đều đặn, không đòi hồi âm, để đồ ăn ở cửa, đón giúp các con khác. Nếu họ hoàn toàn cắt liên lạc và có dấu hiệu nguy hiểm, liên hệ người nhà của họ.

Mình có con nhỏ cùng tuổi, có nên mang con đến thăm không?

Nên hỏi trước. Có cha mẹ thấy dễ chịu khi gặp trẻ con, có người lại thấy quá đau trong thời gian đầu. Nếu chưa chắc, đến một mình và để lần sau họ tự đề nghị.

Mất con khi còn trong bụng mẹ có cần an ủi như mất con lớn không?

Có. Nỗi đau sau sảy thai, thai lưu thường bị xem nhẹ trong khi cha mẹ đã gắn bó và hình dung rất nhiều về đứa con. Những nguyên tắc ở đây vẫn đúng: thừa nhận mất mát, không nói "rồi có đứa khác", và ở bên lâu dài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138