ChapNhan.comChấp Nhận
Đồng hành với người đang đau buồn

Hỗ trợ nhân viên có tang: việc quản lý và bộ phận nhân sự nên làm

Từ cuộc gọi đầu tiên tới ngày đi làm lại và những tháng sau: việc người quản lý, bộ phận nhân sự nên làm khi nhân viên mất người thân, và chính sách nên có sẵn.

A Vietnamese manager seen from behind talking quietly with an employee at a small round table in a sunlit meeting room, two cups of tea between them, medium shot

Khi nhân viên mất người thân, điều quản lý và bộ phận nhân sự nên làm là: liên hệ sớm bằng một lời chia buồn ngắn, nói rõ quyền nghỉ và để họ yên tâm về công việc, chuẩn bị cho ngày quay lại, rồi điều chỉnh khối lượng việc trong vài tháng đầu. Đó vừa là cách cư xử tử tế, vừa là cách giữ người: nhân viên thường nhớ rất lâu công ty đã đối xử với mình thế nào lúc khó khăn nhất.

Bài này viết cho người quản lý trực tiếp và người làm nhân sự. Phần quyền lợi theo luật chỉ nêu nguyên tắc; số ngày nghỉ và phạm vi người thân được tính cần tra đúng quy định hiện hành và nội quy của doanh nghiệp. Phép viếng, lời chia buồn tại tang lễ và chuyện phúng viếng theo tập thể không bàn chi tiết ở đây.

Vì sao cách công ty xử lý chuyện tang ảnh hưởng lâu dài

Mất người thân ảnh hưởng tới sự tập trung, trí nhớ, giấc ngủ và sức lực của một người trong nhiều tuần, có khi nhiều tháng. Nếu nơi làm việc đòi họ trở lại hiệu suất như cũ ngay sau vài ngày nghỉ, sai sót và kiệt sức gần như không tránh khỏi. Ngược lại, một chút linh hoạt đúng lúc thường giúp họ quay lại nhịp làm việc nhanh và bền hơn.

Cả đội cũng quan sát. Cách công ty đối xử với một người có tang cho mọi người biết điều gì sẽ xảy ra nếu đến lượt mình. Một quản lý gọi điện hỏi thăm, giữ phần việc giúp, không cằn nhằn khi nhân viên cần thêm một ngày, tạo ra lòng tin mà không chương trình gắn kết nào mua được.

Điều này không có nghĩa là bỏ qua yêu cầu công việc. Mục tiêu là cân bằng: công việc vẫn chạy, nhưng được sắp xếp lại một thời gian để người đang đau buồn không bị đè thêm. Người quản lý giỏi trong tình huống này không cần là chuyên gia tâm lý, chỉ cần có sẵn một trình tự rõ ràng và chút thời gian để ý.

Ngày nghỉ theo luật và sự linh hoạt thêm

Bộ luật Lao động có quy định về nghỉ việc riêng có hưởng lương khi một số người thân trong gia đình của người lao động qua đời, và nghỉ không hưởng lương với một số trường hợp người thân khác. Số ngày cụ thể và danh sách người thân được tính nằm trong điều khoản về nghỉ việc riêng; bộ phận nhân sự nên tra văn bản hiện hành và nội quy, thoả ước của doanh nghiệp, thay vì nhớ theo kinh nghiệm.

Thực tế, vài ngày nghỉ theo luật thường chỉ đủ cho tang lễ. Nhiều việc còn chờ sau đó: giấy tờ ở UBND cấp xã, cơ quan bảo hiểm xã hội, ngân hàng, các mốc tưởng nhớ theo phong tục gia đình, việc chăm cha hoặc mẹ còn lại. Nếu nhân viên ở xa quê, chỉ riêng đường đi đã mất một phần thời gian ấy.

Các cách linh hoạt mà nhiều doanh nghiệp áp dụng: cho dùng phép năm ngay, cho nghỉ thêm không lương nếu nhân viên muốn, cho làm từ xa hoặc làm nửa ngày trong một hai tuần đầu, cho nghỉ một buổi vào các ngày mốc trong năm đầu. Điều quan trọng là nói rõ các lựa chọn ngay từ cuộc gọi đầu, để nhân viên không phải tự mở lời xin.

Việc người quản lý làm trong tuần đầu

Một trình tự đơn giản giúp quản lý không lúng túng và không bỏ sót:

  1. Gọi điện hoặc nhắn riêng ngay khi biết tin: chia buồn ngắn gọn, nói "Em cứ lo việc nhà, việc ở công ty anh sắp xếp".
  2. Hỏi một câu duy nhất về liên lạc: "Trong mấy ngày này em muốn công ty liên lạc qua ai, khi nào?".
  3. Hỏi nhân viên có muốn thông báo cho cả đội không, và thông báo đến đâu. Không tự ý chia sẻ chi tiết về người mất hay hoàn cảnh gia đình.
  4. Giao lại các việc gấp cho người khác ngay trong ngày, báo khách hàng và đối tác theo cách chung chung.
  5. Phối hợp với bộ phận nhân sự để gửi nhân viên thông tin về quyền nghỉ và các lựa chọn linh hoạt, bằng một tin ngắn, dễ đọc.
  6. Thống nhất với đội về việc đi viếng, phúng viếng theo quy ước của công ty, giao cho một người phụ trách.
  7. Cuối tuần, nhắn hỏi thăm lần nữa, không nhắc tới công việc.

Câu cần tránh trong tuần đầu là mọi câu có chữ "khi nào em đi làm lại được". Nếu thật sự cần lên kế hoạch, hỏi qua một người trung gian hoặc để nhân viên tự đưa ra mốc.

Chuẩn bị cho ngày nhân viên quay lại

Ngày đầu đi làm lại là ngày khó. Vài chuẩn bị nhỏ từ phía công ty giúp nó nhẹ đi nhiều:

ViệcAi làmGhi chú
Gặp riêng nhân viên trước giờ làm hoặc đầu buổiQuản lý trực tiếpMười lăm phút là đủ, hỏi họ muốn bắt đầu thế nào
Tóm tắt việc đã diễn ra khi vắng mặtĐồng nghiệp được giao việcMột trang ngắn, không bắt đọc lại mọi tin nhắn
Thống nhất danh sách việc ưu tiên hai tuần đầuQuản lý và nhân viênÍt việc, rõ ràng, hạn chót mềm
Nhắc cả đội cách cư xửQuản lýChia buồn riêng, không hỏi chi tiết, không bàn tán
Thông tin về hỗ trợ tâm lý nếu công ty cóBộ phận nhân sựGửi riêng, không bắt buộc dùng
Hẹn lịch trao đổi lại sau hai tuần, sau một thángQuản lýĐể điều chỉnh việc theo tình hình thật

Hỏi nhân viên một câu đơn giản: "Nếu em thấy quá sức giữa chừng, em muốn ra hiệu cho anh bằng cách nào?". Có sẵn một lối ra như vậy giúp họ đỡ căng thẳng khi ngồi vào bàn.

Điều chỉnh công việc trong những tháng đầu

Đau buồn không kết thúc khi nghỉ phép kết thúc. Trong vài tháng đầu, người quản lý có thể:

  • Tạm giao bớt những việc đòi hỏi tập trung cao kéo dài hoặc giao tiếp căng thẳng, như đàm phán, xử lý khiếu nại.
  • Kiểm tra chéo những việc dễ sai và có hậu quả lớn, theo cách hỗ trợ chứ không phải giám sát.
  • Lưu ý các ngày mốc như sinh nhật người mất, giỗ đầu, Tết đầu tiên; cho phép nghỉ hoặc làm nhẹ nếu nhân viên muốn.
  • Tạm thời hạn chế đi công tác xa nếu nhân viên đang chăm cha hoặc mẹ còn lại.
  • Đánh giá hiệu suất giai đoạn này có ghi chú hoàn cảnh, không để một quý khó khăn làm hỏng cả năm.
  • Trao đổi định kỳ ngắn, hỏi điều gì đang khó nhất, thay vì chỉ hỏi tiến độ.

Nếu sau vài tháng hiệu suất vẫn giảm rõ, đó là lúc trao đổi thẳng nhưng tử tế về hướng điều chỉnh, kèm gợi ý các nguồn hỗ trợ. Mục tiêu là giúp họ đứng vững lại, không phải tìm lý do kỷ luật.

Chính sách nên có sẵn, trước khi có ai cần

Lúc có người mất là lúc khó soạn chính sách nhất. Doanh nghiệp nên chuẩn bị sẵn:

  • Một văn bản ngắn về quyền nghỉ theo luật, các lựa chọn nghỉ thêm, làm từ xa, làm bán thời gian tạm thời.
  • Người phụ trách liên hệ với gia đình nhân viên có tang, để không ai phải tự hỏi "ai lo việc này".
  • Quy ước viếng, phúng viếng theo tập thể, ai đi, ai lo, để không bàn bạc lúng túng mỗi lần.
  • Thông tin về các nguồn hỗ trợ tâm lý mà công ty có, như chương trình hỗ trợ nhân viên, hoặc danh sách gợi ý cơ sở có chuyên môn.
  • Hướng dẫn ngắn cho quản lý: nói gì, tránh nói gì, trình tự tuần đầu.
  • Cách xử lý khi người mất là chính một nhân viên của công ty: thông báo cho đội, hỗ trợ đồng nghiệp thân cận, xử lý đồ đạc và tài khoản công việc.

Chính sách không cần dài. Một hai trang rõ ràng, được mọi quản lý biết tới, có ích hơn một bộ quy chế dày mà không ai mở ra lúc cần.

Một tình huống: nhóm bán hàng ở Đà Nẵng

Chị Vân, trưởng nhóm bán hàng ở Đà Nẵng, nhận tin bố của một nhân viên trong nhóm là Hiếu mất đột ngột ở quê Quảng Ngãi. Chị nhắn ngay: "Chị rất tiếc. Em về lo cho bác, khách của em chị chia cho Nam và Hà. Nhân sự sẽ nhắn em về ngày nghỉ, em không cần trả lời gì lúc này".

Bộ phận nhân sự gửi Hiếu một tin ngắn: số ngày nghỉ có lương theo quy định, khả năng dùng thêm phép năm, và lựa chọn làm từ xa một tuần sau khi lên lại. Khi Hiếu quay lại, chị Vân gặp riêng mười lăm phút, hỏi em muốn nhận lại khách nào trước, và hẹn hai tuần sau trao đổi tiếp. Chỉ tiêu tháng đó của Hiếu được điều chỉnh, có ghi chú.

Ba tháng sau, Hiếu đề nghị nghỉ một ngày dịp một trăm ngày của bố theo phong tục quê; chị Vân đồng ý ngay. Hiếu sau này nói với đồng nghiệp mới rằng đó là lý do anh ở lại công ty khi có lời mời chỗ khác.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Quản lý không phải người chẩn đoán, và không nên đưa nhận xét về sức khoẻ tinh thần của nhân viên vào hồ sơ hay vào câu chuyện với người khác. Nhưng quản lý thường là người thấy sớm các thay đổi: nghỉ không báo, sai sót lặp lại, thu mình, có mùi rượu khi đi làm.

Khi những dấu hiệu đó kéo dài hoặc nặng dần, hãy gặp riêng, nói về điều mình thấy và nỗi lo của mình, rồi giới thiệu nguồn hỗ trợ: chương trình hỗ trợ nhân viên nếu có, khuyên họ gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý, và linh hoạt thời gian để họ đi được. Bảo đảm bí mật là điều kiện để nhân viên dám nói thật.

Nếu nhân viên nói tới chuyện không muốn sống hay có ý làm hại bản thân, không để họ ở một mình, báo ngay cho người thân của họ, đưa họ đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115 khi có nguy hiểm trước mắt. Lúc đó an toàn của nhân viên quan trọng hơn mọi quy trình nội bộ.

Câu hỏi thường gặp

Nhân viên mất người thân được nghỉ bao nhiêu ngày có lương?

Bộ luật Lao động có quy định nghỉ việc riêng có hưởng lương khi một số người thân qua đời, và nghỉ không lương với một số trường hợp khác. Hãy tra điều khoản hiện hành và nội quy, thoả ước của doanh nghiệp để có con số đúng.

Công ty có nên cho nghỉ thêm ngoài quy định không?

Tuỳ chính sách từng nơi. Nhiều doanh nghiệp cho dùng phép năm ngay, nghỉ thêm không lương, làm từ xa hoặc làm nửa ngày một thời gian. Sự linh hoạt này thường giúp nhân viên quay lại làm việc ổn định hơn.

Quản lý có nên đi viếng tang nhân viên không?

Nếu điều kiện cho phép thì nên, hoặc cử đại diện theo quy ước của công ty. Phép viếng có hướng dẫn riêng; điều nhân viên nhớ lâu hơn thường là sự quan tâm thực tế sau khi họ quay lại làm việc.

Có nên thông báo cho cả công ty biết nhân viên có tang không?

Hỏi ý nhân viên trước. Có người muốn mọi người biết để khỏi phải giải thích, có người muốn giữ riêng. Dù thế nào, chỉ chia sẻ thông tin tối thiểu, không nói chi tiết về nguyên nhân hay hoàn cảnh gia đình.

Nhân viên làm việc kém đi sau tang thì xử lý thế nào?

Giai đoạn đầu nên điều chỉnh việc và kiên nhẫn. Nếu kéo dài, trao đổi riêng, thẳng thắn nhưng tử tế, kèm gợi ý nguồn hỗ trợ. Đánh giá hiệu suất nên ghi chú hoàn cảnh thay vì kỷ luật vội.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138