ChapNhan.comChấp Nhận
Giấy tờ, thủ tục sau khi người thân mất

Tài khoản ngân hàng của người đã mất: báo ngân hàng, thẻ tín dụng và khoản vay

Khi người thân mất, báo ngân hàng lúc nào, vì sao chưa rút được tiền ngay, thẻ tín dụng và khoản vay xử lý ra sao, những việc tuyệt đối không nên làm.

A Vietnamese woman seen from behind standing at a rainy window in a small apartment, holding a phone face down against her chest, cool blue light with a warm lamp glow

Khi người thân mất, gia đình nên báo cho từng ngân hàng người đó có giao dịch, kèm trích lục khai tử; ngân hàng sẽ tạm dừng giao dịch trên tài khoản, và tiền trong đó chỉ được chi trả cho người thừa kế sau khi có giấy tờ thừa kế hợp lệ. Thẻ tín dụng và khoản vay không tự xoá: nghĩa vụ trả nợ được thực hiện từ tài sản người mất để lại, người thừa kế không phải lấy tiền riêng trả phần vượt quá di sản, trừ khi chính họ đã cam kết khác.

Phần khó nhất thường không phải luật mà là sự rối: không biết người mất có tài khoản ở bao nhiêu ngân hàng, thẻ nào còn nợ, khoản vay nào có bảo hiểm đi kèm. Bài này đi theo đúng trình tự gia đình sẽ gặp: tìm cho hết, báo cho đúng, không làm những việc khiến chuyện rắc rối thêm.

Tìm cho hết tài khoản, thẻ và khoản vay

Ít ai để lại một danh sách đầy đủ. Bạn sẽ phải lần từ nhiều đầu mối. Một buổi tối ngồi cùng một người thân cẩn thận, đi lần lượt các chỗ sau là ra gần hết:

  • Ví và ngăn kéo: thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, sổ tiết kiệm, phong bì có tên ngân hàng.
  • Tin nhắn trên điện thoại người mất: các tin báo biến động số dư cho biết ngân hàng nào đang hoạt động và có khoản trích định kỳ nào.
  • Thư đến nhà: sao kê thẻ tín dụng, thông báo nhắc nợ, hợp đồng vay.
  • Giấy tờ nhà đất và xe: nếu đang thế chấp, giấy gốc có thể đang nằm ở ngân hàng; hợp đồng thế chấp ghi rõ tên ngân hàng.
  • Nơi làm việc của người mất: tài khoản nhận lương mở ở ngân hàng nào.
  • Các ví điện tử và ứng dụng trả sau, mua trước trả sau trên điện thoại: đây cũng là khoản nợ hoặc số dư.

Ghi tất cả vào một bảng giấy: tên ngân hàng, loại sản phẩm, bốn số cuối của thẻ hoặc tài khoản, ước số dư hay số nợ nếu biết. Đừng ghi đầy đủ số thẻ và mã bảo mật vào chỗ ai cũng xem được. Bảng này sẽ là xương sống cho mọi cuộc gọi về sau, và cũng là thứ đầu tiên người làm hồ sơ thừa kế cần tới.

Báo ngân hàng: lúc nào, mang gì, chuyện gì xảy ra sau đó

Không cần báo trong ngày đầu. Khi đã có trích lục khai tử, mang tới chi nhánh của từng ngân hàng, kèm căn cước của bạn và giấy tờ chứng minh quan hệ với người mất. Gọi tổng đài trước hỏi chi nhánh nào nhận hồ sơ và cần những gì, sẽ đỡ đi sai chỗ.

Sau khi nhận thông báo, ngân hàng thường tạm khoá hoặc phong toả tài khoản, dừng các giao dịch, kể cả các lệnh trích tiền tự động như tiền điện, tiền học, phí bảo hiểm. Vì vậy trước khi báo, hãy xem có khoản trích tự động nào đang lo cho cả nhà, chẳng hạn hoá đơn điện nước của căn nhà đang ở, để chuyển sang tài khoản của người khác, tránh bị cắt dịch vụ.

Gia đình nào cũng có người hỏi: nếu không báo thì sao? Nếu không báo, tài khoản vẫn hoạt động, lương hưu hay tiền cho thuê có thể vẫn chảy vào, và dễ bị người ngoài lợi dụng. Đó là lý do nên báo sớm khi đã có trích lục, thay vì để tài khoản tự trôi nhiều tháng. Báo xong, đề nghị ngân hàng xác nhận bằng văn bản hoặc ghi lại số hồ sơ để theo dõi.

Tiền trong tài khoản và sổ tiết kiệm: vì sao chưa rút được ngay

Tiền trong tài khoản, sổ tiết kiệm của người mất là di sản. Ngân hàng chỉ chi trả cho người có quyền nhận theo giấy tờ thừa kế hợp lệ: văn bản khai nhận hoặc thoả thuận phân chia di sản đã công chứng, hoặc di chúc kèm các thủ tục đi theo, hoặc bản án, quyết định của toà. Thủ tục thừa kế là một chủ đề riêng, có nhiều nhánh tuỳ có di chúc hay không, nên tìm hiểu kỹ ở nguồn chuyên về thừa kế.

Điều thực tế cần biết: việc này mất thời gian, vài tuần tới vài tháng nếu suôn sẻ. Trong lúc chờ, gia đình nên tính chi phí sinh hoạt và chi phí tang lễ bằng nguồn khác, đừng trông vào số tiền trong tài khoản người mất. Sổ tiết kiệm có kỳ hạn thường vẫn được tính lãi theo hợp đồng cho tới khi có người đủ quyền tất toán; hỏi ngân hàng cách tính cho trường hợp của bạn.

Nếu người mất là chủ một hộ kinh doanh, tài khoản dùng cho việc buôn bán cũng bị dừng như vậy. Gia đình đang tiếp tục bán hàng nên mở tài khoản mới đứng tên người đang điều hành, không tiếp tục nhận tiền vào tài khoản cũ.

Thẻ tín dụng và khoản vay: ai trả, trả đến đâu

Nguyên tắc chung của luật dân sự là người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản của người mất trong phạm vi di sản. Từng loại nợ thì thường diễn ra như sau:

LoạiĐiều thường xảy raGia đình nên làm gì
Thẻ tín dụngNgân hàng khoá thẻ, dư nợ và lãi phát sinh được tính vào nghĩa vụ của người mấtBáo sớm để dừng phát sinh, xin sao kê dư nợ tại thời điểm báo
Vay tín chấp, vay tiêu dùngMột số khoản có kèm bảo hiểm khoản vayHỏi thẳng khoản vay có bảo hiểm không, nếu có thì làm hồ sơ yêu cầu chi trả
Vay thế chấp nhà, xeTài sản thế chấp bảo đảm cho khoản vayBàn với ngân hàng phương án: tiếp tục trả, trả trước hạn, hoặc bán tài sản có thoả thuận
Người khác đứng bảo lãnh hoặc vay chungNgười đồng vay hoặc bảo lãnh có nghĩa vụ riêng của họNgười đó cần hỏi ngân hàng về phần nghĩa vụ của chính mình
Vay ứng dụng, vay qua ví điện tửBên cho vay thường gọi đòi qua danh bạYêu cầu văn bản đòi nợ chính thức, không trả theo cuộc gọi

Bảo hiểm khoản vay là thứ hay bị quên nhất. Nhiều khoản vay mua nhà, mua xe có mua kèm bảo hiểm, nếu người vay mất thì bảo hiểm có thể trả phần dư nợ. Hồ sơ yêu cầu thường có thời hạn, nên hỏi ngay khi báo ngân hàng.

Những câu nên hỏi nhân viên ngân hàng

Lúc ngồi ở quầy, bạn dễ chỉ nghe rồi gật. Chuẩn bị sẵn những câu hỏi dưới đây, hỏi lần lượt và ghi câu trả lời ngay bên cạnh. Mỗi ngân hàng có quy trình riêng, nên câu trả lời của ngân hàng này không áp được cho ngân hàng kia:

  • Người mất có những sản phẩm nào ở đây: tài khoản thanh toán, tiết kiệm, thẻ, khoản vay, bảo hiểm bán qua ngân hàng?
  • Từ hôm nay tài khoản bị dừng những giao dịch nào, các lệnh trích tự động có bị huỷ không?
  • Dư nợ thẻ và khoản vay tại thời điểm báo là bao nhiêu, lãi có tiếp tục tính không?
  • Khoản vay có bảo hiểm đi kèm không, công ty nào, thời hạn nộp hồ sơ yêu cầu chi trả là bao lâu?
  • Để người thừa kế nhận tiền, ngân hàng cần đúng những giấy tờ nào, bản chính hay bản sao?
  • Ai là cán bộ phụ trách hồ sơ này, liên hệ qua kênh nào để hỏi tiến độ?

Chị Mai ở Hải Phòng kể lại, sau khi chồng mất, chị chỉ nhớ hỏi về số dư mà quên hỏi khoản vay mua xe có bảo hiểm hay không. Ba tháng sau, khi chị quay lại hỏi, hồ sơ yêu cầu chi trả suýt quá hạn. Danh sách câu hỏi này sinh ra từ những lần quên như vậy. Bạn không cần nhớ hết, chỉ cần mang theo và đọc.

Những việc không nên làm, dù có vẻ tiện

Dùng thẻ, mã PIN hoặc ứng dụng ngân hàng của người mất. Kể cả khi người mất từng đưa mã cho bạn. Rút hay chuyển tiền sau khi chủ tài khoản qua đời có thể bị coi là xâm phạm di sản, gây tranh chấp với những người thừa kế khác, và trái điều khoản của ngân hàng.

Vội trả nợ bằng tiền riêng khi chưa biết tổng nợ. Bạn có thể đang trả cho một khoản mà di sản lẽ ra phải trả, hoặc trả trước khoản không ưu tiên. Chờ có bảng tổng hợp rồi bàn chung.

Ký giấy nhận nợ cá nhân thay cho người mất. Ký là bạn tự nhận nghĩa vụ vượt ra ngoài di sản. Đọc kỹ, hỏi người hiểu luật trước khi ký bất cứ cam kết nào.

Tin những cuộc gọi đòi nợ lạ. Kẻ gian hay đọc cáo phó, rồi gọi cho gia đình mạo danh ngân hàng hoặc công ty tài chính, đòi chuyển khoản gấp. Ngân hàng thật không đòi bạn chuyển vào tài khoản cá nhân. Gác máy, tự gọi tổng đài chính thức để kiểm tra.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Hỏi luật sư hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước khi: tổng nợ có vẻ lớn hơn tài sản để lại; có người đòi nợ ngoài ngân hàng với giấy viết tay; khoản vay thế chấp căn nhà gia đình đang ở; hoặc các người thừa kế bất đồng về việc trả nợ, bán tài sản. Với câu hỏi về sản phẩm cụ thể, cán bộ ngân hàng ở chi nhánh là người trả lời đầu tiên; xin họ trả lời bằng văn bản khi việc quan trọng.

Phát hiện những khoản nợ người thân giấu khi còn sống có thể khiến bạn giận, xấu hổ, rồi tự trách mình đã không biết. Những cảm xúc lẫn lộn đó là bình thường. Nếu chuyện tiền bạc đè nặng tới mức bạn mất ngủ triền miên, không làm việc nổi, hoặc thấy không còn lối ra, hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân, nói ngay với người bạn tin, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115.

Câu hỏi thường gặp

Con cái có phải trả nợ thẻ tín dụng của bố mẹ đã mất không?

Theo nguyên tắc chung, người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản người mất để lại. Nếu di sản không đủ, con cái không phải dùng tiền riêng trả phần còn thiếu, trừ khi chính họ đã ký bảo lãnh, vay chung hoặc cam kết nhận nợ.

Ngân hàng có tự biết khách hàng đã mất không?

Không nên trông vào điều đó. Dữ liệu dân cư ngày càng liên thông, nhưng ngân hàng thường chỉ chính thức xử lý khi gia đình thông báo kèm trích lục khai tử. Báo chủ động giúp dừng lãi phát sinh và hạn chế rủi ro bị người khác lợi dụng tài khoản.

Lương hưu vẫn chuyển vào tài khoản của bố sau khi bố mất thì làm sao?

Báo cơ quan bảo hiểm xã hội để dừng chi. Phần chuyển dư sau thời điểm theo quy định thường phải hoàn trả, có khi được trừ vào trợ cấp tuất. Đừng rút khoản này ra dùng vì sau đó vẫn phải trả lại.

Làm sao biết người mất có tài khoản ở những ngân hàng nào?

Bắt đầu từ thẻ trong ví, tin nhắn báo số dư, thư sao kê và nơi trả lương. Khi đã có tư cách người thừa kế, bạn có thể đề nghị từng ngân hàng xác nhận người mất có sản phẩm nào ở đó. Ghi tất cả vào một bảng để không sót.

Khoản vay có bảo hiểm thì gia đình cần làm gì?

Hỏi ngân hàng bản hợp đồng bảo hiểm khoản vay, tên công ty bảo hiểm, và hồ sơ yêu cầu chi trả. Thường cần trích lục khai tử, giấy tờ về nguyên nhân tử vong và hợp đồng vay. Làm sớm vì có thời hạn yêu cầu chi trả.

Ví điện tử của người mất có được xử lý như tài khoản ngân hàng không?

Số dư trong ví điện tử cũng là tài sản của người mất. Gia đình liên hệ bộ phận hỗ trợ của nhà cung cấp ví, báo việc chủ ví đã mất kèm trích lục khai tử, và hỏi giấy tờ cần có để người thừa kế nhận số dư.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138