ChapNhan.comChấp Nhận
Chăm người thân bệnh nặng giai đoạn cuối

Vừa đi làm vừa chăm cha mẹ bệnh nặng: sắp xếp công việc, tiền bạc và giới hạn

Cách nói với nơi làm việc, các lựa chọn nghỉ phép cần hỏi, tính toán tiền bạc khi cha mẹ bệnh nặng kéo dài và giữ giới hạn để không mất việc lẫn mất sức.

A Vietnamese man in a work shirt seen from behind riding a motorbike along a riverside road at early dawn, small bag hanging at the front, misty blue light

Vừa đi làm vừa chăm cha mẹ bệnh nặng bền hơn khi bạn nói sớm với nơi làm việc, hỏi rõ các lựa chọn nghỉ phép và làm việc linh hoạt, lập một bảng chi tiêu chung với anh chị em, và tự đặt giới hạn cho mình trước khi kiệt sức, thay vì đợi tới lúc công việc hoặc sức khoẻ của chính bạn lên tiếng. Nghỉ việc hẳn là quyết định lớn, nên cân nhắc kỹ thay vì quyết trong một đêm mệt.

Phần lớn người chăm cha mẹ ở Việt Nam đang ở tuổi đi làm, có con nhỏ, có khoản vay. Không phải ai cũng nghỉ được, và không phải ai nghỉ cũng giúp được nhiều hơn. Bài này đi qua bốn mảng cần sắp xếp: công việc, thời gian, tiền bạc và sức của chính bạn.

Nói với nơi làm việc: sớm, ngắn, có đề xuất

Nhiều người giấu chuyện nhà tới khi bắt đầu đi muộn, xin nghỉ đột xuất liên tục, rồi bị đánh giá là thiếu trách nhiệm. Nói sớm thường tốt hơn.

  1. Chọn người để nói: quản lý trực tiếp trước, rồi phòng nhân sự. Không cần kể với cả phòng.
  2. Nói ngắn về tình hình: cha hoặc mẹ bệnh nặng, cần chăm trong thời gian chưa xác định, có những ngày phải đưa đi viện.
  3. Đưa ra đề xuất cụ thể thay vì chỉ báo khó khăn: đổi giờ làm, làm từ xa một số ngày, chuyển bớt việc cho đồng nghiệp trong thời gian nhất định, nghỉ phép theo đợt.
  4. Hỏi phòng nhân sự những lựa chọn hiện có: nghỉ phép năm còn bao nhiêu ngày, có thể thoả thuận nghỉ không hưởng lương không, quy định nội bộ về nghỉ việc riêng. Quy định cụ thể tuỳ hợp đồng, nội quy công ty và pháp luật lao động hiện hành; hãy hỏi và đọc kỹ thay vì đoán.
  5. Ghi lại những gì đã thoả thuận bằng văn bản hoặc thư điện tử để tránh hiểu lầm về sau.
  6. Cập nhật cho quản lý khi tình hình thay đổi, nhất là khi người bệnh trở nặng và bạn cần nghỉ dài hơn.

Không phải nơi làm việc nào cũng thông cảm. Nhưng khi bạn nói rõ và có đề xuất, khả năng được hỗ trợ cao hơn nhiều so với việc để công việc tự xấu đi rồi mới giải thích.

Các cách sắp xếp công việc và đổi lại phải chịu gì

Mỗi lựa chọn đều có cái giá. Bảng giúp bạn cân nhắc theo hoàn cảnh của mình.

Cách sắp xếpHợp khiCái giá cần tính
Giữ nguyên giờ làm, thuê người chăm ban ngàyCông việc ổn định, có khả năng chi trảChi phí thuê người, ít thời gian ở bên người bệnh
Đổi giờ làm hoặc làm từ xa vài ngàyCông việc cho phép linh hoạtDễ vừa làm vừa trông, khó tập trung, dễ quá tải
Nghỉ phép theo đợt khi người bệnh trở nặngBệnh có những đợt nặng rõ rệtHết phép nhanh, cần dành phép cho giai đoạn cuối
Nghỉ không lương một thời gianGiai đoạn cuối được dự đoán ngắnMất thu nhập, có thể ảnh hưởng bảo hiểm xã hội
Nghỉ việc hẳnKhông còn cách sắp xếp nào khác, tài chính đủ đệmMất thu nhập lâu dài, khó quay lại, dễ cô lập

Một mẹo nhiều người chia sẻ: đừng dùng hết phép năm cho những đợt tái khám thường lệ. Nên để dành một phần cho những ngày cuối, khi bạn muốn ở bên người thân mà không phải lo xin nghỉ.

Nghỉ không lương hay nghỉ việc có thể ảnh hưởng tới việc đóng bảo hiểm xã hội và các quyền lợi liên quan; hãy hỏi phòng nhân sự hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội trước khi quyết.

Tiền bạc: nói rõ một lần để khỏi giận nhau nhiều lần

Bệnh nặng kéo dài tốn kém theo nhiều cách mà lúc đầu ít ai tính hết: viện phí phần bảo hiểm y tế không chi trả, thuốc ngoài danh mục, người giúp việc, đi lại, vật dụng chăm sóc, và thu nhập mất đi của người chăm. Khi tiền không được bàn rõ, nó trở thành nguồn giận dỗi âm ỉ giữa anh chị em.

Cách nhiều gia đình làm được: lập một quỹ chung cho việc chăm bệnh, mỗi người góp theo khả năng đã thoả thuận, một người giữ sổ và gửi bảng chi mỗi tuần hoặc mỗi tháng cho cả nhà. Ghi cả khoản nhỏ, giữ hoá đơn. Sự minh bạch này bảo vệ chính người giữ tiền khỏi những nghi ngờ không đáng có.

Hãy kiểm tra những nguồn hỗ trợ có thể có: thẻ bảo hiểm y tế của người bệnh còn hạn và đúng tuyến không, người bệnh có bảo hiểm sức khoẻ thương mại không, có thuộc diện được hỗ trợ theo chính sách nào ở địa phương không. Bộ phận tiếp nhận của bệnh viện, cơ quan bảo hiểm xã hội và Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi cư trú là những chỗ nên hỏi.

Nếu cha mẹ có tiền tiết kiệm hay tài sản riêng, việc dùng tiền đó cho chăm bệnh nên được bàn công khai, có mặt người bệnh nếu họ còn tỉnh. Chuyện thừa kế về sau là một đề tài riêng, nhưng sự minh bạch lúc này giúp tránh nhiều mâu thuẫn.

Giữ giới hạn để không mất cả việc lẫn sức

Đặt trước số đêm thức mỗi tuần. Người đi làm ban ngày không thể thức đêm mỗi đêm. Nói rõ với anh chị em con số mình gánh được, chẳng hạn hai đêm một tuần, và giữ đúng.

Tách giờ làm và giờ chăm. Nếu làm từ xa, hãy có giờ làm rõ ràng và người khác trông người bệnh trong giờ đó khi có thể. Vừa họp vừa đút cháo khiến cả hai việc đều kém.

Nhận việc vừa sức ở cơ quan. Đây không phải lúc nhận dự án mới hay chạy chỉ tiêu cao. Nói với quản lý nếu bạn cần giảm tải tạm thời.

Có một ngày không phải chăm. Một ngày mỗi tuần hoặc mỗi hai tuần, có người khác lo hoàn toàn. Ngày đó dành cho con, cho giấc ngủ, cho chính mình.

Đừng quyết nghỉ việc trong lúc kiệt sức. Quyết định lớn đưa ra lúc nửa đêm sau một ca chăm nặng thường là quyết định của sự mệt mỏi. Đợi ít nhất vài ngày, bàn với người thân và tính kỹ tài chính.

Chuẩn bị trước cho cuộc gọi khẩn giữa giờ làm

Người vừa đi làm vừa chăm sợ nhất là cuộc gọi báo người bệnh trở nặng khi mình đang ở cơ quan, cách nhà hàng chục cây số. Không tránh được cuộc gọi đó, nhưng chuẩn bị trước giúp bạn bớt hoảng và xử lý nhanh hơn.

  1. Thống nhất với người chăm ban ngày những dấu hiệu nào phải gọi bạn ngay, dấu hiệu nào phải gọi cấp cứu 115 trước rồi mới gọi bạn.
  2. Để sẵn ở nhà một túi gồm giấy tờ y tế, thẻ bảo hiểm y tế, đơn thuốc đang dùng và ít tiền mặt, để ai đưa người bệnh đi cũng cầm theo được.
  3. Báo trước với quản lý rằng có thể có lúc bạn phải rời cơ quan đột xuất, và thống nhất ai nhận lại việc của bạn khi đó.
  4. Có một người trong nhà hoặc hàng xóm ở gần có thể tới ngay trong lúc bạn đang trên đường về.
  5. Ghi số điện thoại cần gọi lên một tờ giấy dán ở chỗ dễ thấy trong nhà, kể cả cho người giúp việc mới.
  6. Sau mỗi lần có chuyện, ngồi lại xem khâu nào chậm, khâu nào rối để sửa cho lần sau.

Kế hoạch này không làm cuộc gọi bớt đáng sợ, nhưng nó giúp những phút đầu tiên không bị lãng phí vì tìm giấy tờ hay chờ người quyết định.

Có nên nghỉ việc hẳn để chăm cha mẹ không

Anh Khoa ở Cần Thơ là kỹ sư, mẹ anh bị ung thư giai đoạn muộn. Sau ba tháng xoay xở, anh định nghỉ việc. Trước khi nộp đơn, anh ngồi với vợ và em gái tính ba điều: gia đình sống được bao lâu nếu không có lương của anh; bác sĩ ước tính giai đoạn này kéo dài tới đâu; và nếu anh ở nhà, việc gì anh làm được mà người giúp việc không làm được.

Câu trả lời khiến anh đổi ý: anh xin nghỉ không lương hai tháng theo thoả thuận với công ty, thuê người chăm ban ngày, còn anh nhận buổi tối, cuối tuần và mọi việc với bác sĩ. Khi mẹ anh trở nặng, anh đã có sẵn thời gian ở bên mà không phải lo mất việc sau đó.

Không phải ai cũng chọn như anh Khoa, và nghỉ việc hẳn có lúc là lựa chọn đúng: khi không ai khác chăm được, khi công việc không cho phép linh hoạt, khi tài chính đủ đệm. Điều quan trọng là quyết định sau khi đã tính, không phải vì áy náy hay vì áp lực họ hàng.

Nếu bạn đã nghỉ, hãy giữ liên lạc với đồng nghiệp, giữ kỹ năng nghề ở mức có thể. Sau khi việc chăm kết thúc, quay lại công việc là một phần của việc sống tiếp, và chuẩn bị từ sớm giúp bước đó bớt khó.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Gánh hai vai lâu ngày dễ khiến người ta gục mà không nhận ra. Hãy tìm bác sĩ của mình hoặc chuyên gia tâm lý khi:

  • Bạn ngủ rất ít trong nhiều tuần, hay mắc lỗi ở cơ quan, quên việc quan trọng.
  • Bạn thấy lo âu dồn dập mỗi sáng trước khi đi làm, hoặc mỗi khi điện thoại reo.
  • Bạn cáu gắt với con cái, vợ chồng, đồng nghiệp nhiều hơn hẳn và không tự kiểm soát được.
  • Bạn bỏ khám những bệnh của chính mình, sút cân, đau ốm kéo dài.
  • Bạn thấy vô vọng, hoặc có ý nghĩ tự làm hại bản thân.

Với dấu hiệu cuối, hãy nói ngay với một người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất, hoặc gọi cấp cứu 115 nếu có nguy hiểm trước mắt. Nhiều nơi làm việc lớn có chương trình hỗ trợ nhân viên hoặc có thể giới thiệu chuyên gia tư vấn; hỏi phòng nhân sự cũng là một cách bắt đầu, và bạn có quyền hỏi trước thông tin của mình có được giữ kín không.

Câu hỏi thường gặp

Đi làm có được nghỉ để chăm cha mẹ bệnh nặng không?

Bạn có thể dùng phép năm, thoả thuận nghỉ không hưởng lương hoặc nghỉ việc riêng theo nội quy công ty và pháp luật lao động hiện hành. Quyền lợi cụ thể tuỳ hợp đồng và nơi làm việc, nên hãy hỏi phòng nhân sự và đọc kỹ quy định trước khi xin nghỉ.

Có nên kể với sếp chuyện cha mẹ bệnh nặng không?

Thường nên kể sớm với quản lý trực tiếp, ngắn gọn và kèm đề xuất cụ thể như đổi giờ làm hay làm từ xa vài ngày. Giấu tới khi công việc bị ảnh hưởng thường khó giải thích hơn và ít được hỗ trợ hơn.

Có nên nghỉ việc hẳn để chăm cha mẹ không?

Đó là quyết định lớn. Hãy tính gia đình sống được bao lâu nếu mất thu nhập, giai đoạn bệnh ước tính kéo dài tới đâu, và có cách sắp xếp nào khác như nghỉ không lương hay thuê người giúp. Đừng quyết trong lúc kiệt sức.

Anh chị em góp tiền chăm cha mẹ thế nào cho công bằng?

Nhiều gia đình lập quỹ chung, mỗi người góp theo khả năng đã thoả thuận, một người giữ sổ và gửi bảng chi định kỳ cho cả nhà. Người chăm nhiều giờ có thể góp ít tiền hơn vì thời gian và thu nhập mất đi cũng là một khoản đóng góp.

Nên để dành phép năm cho lúc nào?

Nhiều người khuyên không dùng hết phép cho các buổi tái khám thường lệ, mà để dành một phần cho giai đoạn cuối, khi bạn muốn ở bên người thân nhiều nhất. Những buổi đi khám thường lệ có thể chia cho anh chị em hoặc người giúp việc.

Làm sao để vừa đi làm vừa chăm mà không kiệt sức?

Đặt trước số đêm mình thức mỗi tuần, tách giờ làm với giờ chăm, giảm tải tạm thời ở cơ quan và giữ một ngày không phải chăm. Khi dấu hiệu kiệt sức kéo dài, hãy thay đổi cách chia việc và tìm người hỗ trợ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138