Với số điện thoại, hợp đồng điện, nước, internet và các dịch vụ trả hằng tháng đứng tên người đã mất, nguyên tắc là: giữ những gì cả nhà còn dùng và chuyển sang tên người đang sử dụng, dừng những gì không ai dùng, và giữ số điện thoại của người mất thêm một thời gian vì nó là đường nhận mã xác thực của nhiều tài khoản. Đa phần việc chuyển tên làm ở điểm giao dịch chính thức của từng nhà cung cấp, với trích lục khai tử và giấy tờ chứng minh quan hệ hoặc quyền sử dụng.
Những việc này nhỏ, nhưng dồn lại thì rất mệt: mỗi nơi một yêu cầu, một quầy, một tổng đài. Bài này giúp bạn gom hết vào một danh sách, chia ra việc làm ngay và việc để sau, để không bị cắt điện giữa lúc nhà còn đông người, cũng không phải trả cước cho một thuê bao không ai dùng suốt nhiều tháng.
Gom các hợp đồng đang chạy dưới tên người mất
Người lớn tuổi thường đứng tên hầu hết dịch vụ của căn nhà vì là chủ hộ. Ngồi lại một lần, đi quanh nhà, nhìn hoá đơn và tin nhắn, ghi ra những mục sau:
- Thuê bao di động: số đang dùng, số phụ, sim gắn trong camera hay thiết bị báo trộm.
- Điện, nước sinh hoạt: mã khách hàng in trên hoá đơn.
- Internet, truyền hình trả tiền, điện thoại cố định nếu còn.
- Phí quản lý chung cư, phí gửi xe tháng, phí vệ sinh.
- Hợp đồng thuê nhà, thuê mặt bằng, nếu người mất là người thuê hoặc người cho thuê.
- Các gói thành viên, dịch vụ giao hàng định kỳ, báo giấy, gói tập, thẻ khám sức khoẻ có thu phí hằng tháng.
- Các khoản trích tự động từ tài khoản ngân hàng hay ví điện tử của người mất.
Cạnh mỗi mục, ghi ba thông tin: còn ai dùng không, tiền trả bằng cách nào, nhà cung cấp là ai. Chỉ cần thế là đủ để quyết định việc nào làm trước. Những khoản trích tự động từ tài khoản người mất sẽ dừng khi ngân hàng khoá tài khoản; những dịch vụ cả nhà còn dùng thì phải chuyển cách trả trước khi bạn báo ngân hàng, kẻo bị cắt giữa chừng.
Nếu trong nhà có người lớn tuổi sống một mình sau khi người kia mất, ví dụ bà ở lại khi ông đi, bạn nên để ý thêm những dịch vụ ông vẫn lo thay bà: ai gọi người sửa điện, ai nhắc tiền nước, số tổng đài nào ông hay gọi. Ghi lại cho bà một tờ giấy dán cạnh điện thoại bàn, ghi tên dịch vụ và người trong nhà phụ trách từng việc, để bà không phải lúng túng một mình.
Số điện thoại của người mất: giữ, chuyển tên hay dừng
Không có câu trả lời chung. Bảng dưới giúp bạn cân theo hoàn cảnh nhà mình:
| Lựa chọn | Khi nào hợp | Điều cần lưu ý |
|---|---|---|
| Giữ nguyên một thời gian | Số còn gắn với ngân hàng, email, mạng xã hội cần xử lý; người thân muốn còn nghe được lời nhắn cũ | Thuê bao trả trước cần duy trì tài khoản để không bị khoá rồi thu hồi số; trả sau thì cước vẫn phát sinh |
| Chuyển sang tên người thân | Số quen thuộc với họ hàng, khách hàng của cửa hàng gia đình; số đẹp gắn với kỷ niệm | Cần làm ở điểm giao dịch chính thức, có giấy tờ; người nhận số chịu trách nhiệm từ đó |
| Dừng thuê bao | Đã xử lý xong mọi tài khoản liên kết, không ai cần số | Số có thể được cấp lại cho người khác sau một thời gian; tin nhắn mã xác thực còn sót sẽ đến người lạ |
Ở nhiều nhà, cách hợp lý là giữ nguyên vài tháng, xử lý xong các tài khoản liên kết, rồi mới quyết chuyển tên hay dừng. Nếu dừng, hãy kiểm tra một lần nữa rằng số đó không còn là số khôi phục của email, ngân hàng hay tài khoản mạng xã hội nào mà gia đình vẫn muốn giữ.
Chuyển tên thuê bao: các bước thường gặp
Mỗi nhà mạng có quy trình riêng, nhưng khung chung giống nhau. Gọi tổng đài trước để hỏi đúng giấy tờ là cách tiết kiệm thời gian nhất:
- Xác định thuê bao là trả trước hay trả sau, và còn nợ cước không.
- Chuẩn bị trích lục khai tử, căn cước của người nhận số, giấy tờ chứng minh quan hệ với người mất hoặc văn bản thống nhất của những người thừa kế, theo yêu cầu của nhà mạng.
- Mang theo sim hoặc điện thoại đang lắp sim.
- Đến điểm giao dịch chính thức, không làm qua người môi giới ngoài cửa hàng.
- Ký hợp đồng mới đứng tên người nhận; kiểm tra lại thông tin thuê bao đã đúng tên chưa.
- Cập nhật số với ngân hàng và các tài khoản của chính người nhận nếu họ định dùng số này lâu dài.
Có người được mời chuyển tên nhanh qua dịch vụ ngoài với giá rẻ và không cần giấy tờ. Đừng nhận. Số điện thoại đăng ký sai thông tin có thể bị khoá, và bạn còn đưa giấy tờ của người mất cho người lạ.
Điện, nước, internet: đổi tên chủ hợp đồng
Điện và nước là hai dịch vụ không thể để gián đoạn. Nếu hoá đơn đang trả bằng trích tự động từ tài khoản người mất, việc đầu tiên là đổi cách trả: trả tại quầy, trả qua ứng dụng ngân hàng của người khác, hoặc đăng ký trích từ tài khoản mới. Việc đổi tên chủ hợp đồng thì không gấp bằng; làm khi gia đình đã rõ ai tiếp tục ở căn nhà.
Để đổi tên hợp đồng điện, nước, công ty thường hỏi giấy tờ chứng minh người đề nghị có quyền sử dụng căn nhà, cùng trích lục khai tử của chủ hợp đồng cũ. Khi nhà chưa làm xong thừa kế, nhiều nơi chấp nhận người đang thực tế sử dụng đứng tên, kèm ý kiến thống nhất của các đồng thừa kế; hãy hỏi công ty cụ thể. Quy định về giá điện theo số hộ, số người sử dụng cũng có thể cần khai lại nếu số người trong nhà thay đổi.
Internet và truyền hình trả tiền đơn giản hơn: gọi tổng đài báo chủ hợp đồng đã mất, chọn chuyển tên hoặc huỷ. Hỏi rõ hợp đồng có cam kết thời hạn và phí huỷ trước hạn không; nếu có, hỏi xem nhà cung cấp có xem xét miễn trong trường hợp chủ hợp đồng đã mất hay không.
Nhà thuê, phòng trọ và các khoản trả định kỳ
Nếu người mất đang thuê nhà hay ở trọ, ví dụ một người con đi làm xa, gia đình cần liên hệ chủ nhà sớm để bàn việc trả phòng, tiền cọc, tiền thuê tháng hiện tại và đồ đạc còn lại. Đọc lại hợp đồng thuê nếu tìm được; phần lớn chủ nhà sẵn lòng thông cảm khi gia đình nói rõ hoàn cảnh. Khi đến dọn đồ, nên có hai người đi cùng, chụp ảnh tình trạng phòng, và ghi biên nhận khi nhận lại tiền cọc.
Nếu ngược lại, người mất là chủ cho thuê nhà, tiền thuê có thể đang chuyển vào tài khoản của người mất. Khi tài khoản bị khoá, người thuê không chuyển được. Gia đình cần thống nhất ai tạm thời nhận tiền thuê, ghi chép rõ ràng vì đây là thu nhập từ di sản, rồi thông báo bằng văn bản cho người thuê.
Các khoản nhỏ như phí chung cư, phí gửi xe, gói tập, dịch vụ giao hàng định kỳ thì dừng từng cái. Đừng để chúng âm thầm cộng dồn nhiều tháng; một số nơi sau đó sẽ gửi thư đòi nợ tới địa chỉ nhà, khiến người ở lại bị chạm vào nỗi đau thêm lần nữa.
Những chỗ hay sai
Báo ngân hàng trước khi đổi cách trả hoá đơn. Tài khoản bị khoá, lệnh trích tự động dừng, và một ngày nhà bị cắt điện hoặc cắt mạng. Đổi cách trả trước, báo ngân hàng sau.
Huỷ số điện thoại quá sớm. Sau đó mới phát hiện email hay tài khoản ngân hàng cần mã gửi về số đó. Lấy lại một số đã bị thu hồi gần như không thể.
Để thuê bao trả sau chạy cước nhiều tháng. Cước vẫn tính, sau đó nhà mạng đòi gia đình. Nếu chưa quyết được, ít nhất gọi tổng đài hỏi cách tạm ngưng.
Đưa giấy tờ gốc cho dịch vụ trung gian. Căn cước, trích lục khai tử của người mất có thể bị dùng vào việc khác. Chỉ đưa cho điểm giao dịch chính thức.
Quên những sim nằm trong thiết bị. Camera an ninh, thiết bị định vị xe, máy báo trộm thường dùng một sim riêng đứng tên chủ nhà. Khi sim đó bị khoá vì hết hạn, thiết bị ngừng hoạt động mà không ai để ý, đúng lúc căn nhà có thể đang bỏ trống.
Mỗi người gọi tổng đài một lần cho cùng một việc. Nhà mạng, công ty điện lực nhận ba yêu cầu khác nhau từ ba người con, hồ sơ rối thêm. Một người lo một nhóm dịch vụ, ghi kết quả vào nhóm chung của gia đình.
Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn
Hỏi người hiểu luật khi: chủ nhà cho thuê giữ đồ đạc hoặc tiền cọc không trả; các đồng thừa kế không thống nhất ai đứng tên hợp đồng điện nước của căn nhà; nhà mạng yêu cầu giấy tờ mà gia đình không có, ví dụ người mất không có con cái, vợ chồng; hoặc người mất là chủ cho thuê nhiều căn, tiền thuê lớn. Hỏi bộ phận chăm sóc khách hàng trước, rồi tới luật sư hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước.
Gọi tổng đài và phải nói đi nói lại câu chủ thuê bao đã mất có thể làm bạn kiệt sức nhanh hơn bạn nghĩ. Chia việc cho người khác trong nhà, mỗi ngày làm một hai cuộc gọi là đủ. Nếu nhiều tháng sau bạn vẫn không làm nổi những việc nhỏ hằng ngày, ăn ngủ thất thường và nỗi buồn không vơi, hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân, nói ngay với người bạn tin, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115.
Câu hỏi thường gặp
Thuê bao trả trước của người mất để lâu không nạp tiền thì sao?
Theo quy định chung của các nhà mạng, thuê bao hết hạn sử dụng sẽ bị khoá chiều đi, rồi khoá hai chiều, sau một thời gian thì bị thu hồi số. Thời gian cụ thể mỗi nhà mạng khác nhau, nên nạp tiền duy trì nếu gia đình còn cần số đó.
Có thể giữ số điện thoại của mẹ chỉ để thỉnh thoảng gọi nghe lời chào không?
Có thể, nhiều gia đình làm vậy trong một thời gian. Chỉ cần duy trì thuê bao hợp lệ và biết rằng về lâu dài nên chuyển sang tên một người thân. Không có gì sai khi bạn cần giữ một sợi dây như thế.
Đổi tên hợp đồng điện có bắt buộc phải xong thừa kế không?
Không phải nơi nào cũng bắt buộc. Nhiều công ty điện lực chấp nhận người đang thực tế sử dụng đứng tên, kèm trích lục khai tử và sự đồng ý của các đồng thừa kế. Hỏi trực tiếp công ty điện lực phụ trách khu vực của bạn để biết yêu cầu hiện hành.
Nhà mạng đòi cước nợ của người mất thì gia đình có phải trả không?
Nợ cước là một khoản nợ của người mất, được thanh toán từ di sản theo nguyên tắc chung. Gia đình nên đề nghị nhà mạng xác nhận số nợ tại ngày mất, báo chấm dứt để không phát sinh thêm, rồi gộp vào danh sách các khoản nợ chung.
Người mất là chủ cửa hàng dùng số điện thoại cho khách thì nên làm gì?
Đừng huỷ số. Chuyển sang tên người đang tiếp tục điều hành cửa hàng để giữ khách. Nếu cửa hàng đóng, có thể giữ thêm một thời gian và cài lời nhắn thông báo, rồi mới dừng thuê bao khi khách quen đã biết.