ChapNhan.comChấp Nhận
Sống tiếp sau mất mát

Đi làm lại sau khi người thân mất: chuẩn bị cho những tuần đầu ở chỗ làm

Quay lại làm việc sau tang thường khó hơn tưởng: khó tập trung, ngại câu hỏi, dễ xúc động. Cách nói với quản lý, sắp việc tuần đầu và khi nào nên xin thêm hỗ trợ.

A young Vietnamese man seen from behind standing at an office window with a coffee cup in early morning, city rooftops in soft haze, cool light warming at the edges

Đi làm lại sau khi người thân mất thường khó hơn dự đoán: đầu óc chậm, hay quên, dễ xúc động khi bị hỏi han. Báo trước với quản lý, nhờ một người báo đồng nghiệp, xếp việc tuần đầu nhẹ hơn và có sẵn chỗ để lặng đi vài phút giúp nhiều người quay lại nhịp làm việc mà không gục giữa chừng.

Có người muốn đi làm sớm vì công việc giúp họ có nhịp, có người cần nghỉ lâu hơn. Không có ngày "đúng" chung cho mọi người. Bài này viết cho người lao động ở cả công ty, cơ quan lẫn người làm tự do, buôn bán, với những việc cụ thể để chuẩn bị, những câu có thể dùng ở chỗ làm và dấu hiệu cần tìm hỗ trợ.

Khi nào quay lại và chuyện nghỉ phép

Bộ luật Lao động hiện hành có quy định về nghỉ việc riêng khi người thân trong gia đình mất, có trường hợp được hưởng lương, có trường hợp không, tuỳ quan hệ với người mất. Số ngày và điều kiện cụ thể nên hỏi phòng nhân sự hoặc tra quy định hiện hành, vì quy định có thể thay đổi và nhiều nơi làm việc có chính sách riêng rộng hơn luật. Ngoài ra bạn có thể ghép thêm ngày phép năm nếu cần.

Quay lại sớm hay muộn đều có cái lý. Đi làm sớm cho bạn nhịp ngày, có người để nói chuyện, có việc để đầu óc không chỉ xoay quanh mất mát. Nhưng nếu còn đang lo nhiều thủ tục, chăm người thân khác hoặc không ngủ được, quay lại quá sớm dễ khiến bạn mắc lỗi rồi tự trách thêm.

Một số người chọn cách quay lại từng phần: làm nửa ngày trong tuần đầu, làm từ xa vài hôm, hoặc nhận việc ít hạn chót. Nếu nơi làm việc cho phép, đề nghị cụ thể như vậy thường dễ được đồng ý hơn là chỉ nói "em chưa ổn".

Trước ngày đi làm lại

Vài việc làm trong mấy ngày trước khi quay lại giúp tuần đầu bớt bất ngờ:

  1. Nhắn hoặc gọi cho quản lý trực tiếp, báo ngày quay lại và đề nghị nếu có: làm nửa ngày, giảm việc gấp trong tuần đầu.
  2. Nói rõ bạn muốn đồng nghiệp biết đến đâu: "Anh báo giúp em với cả nhóm là mẹ em mất, em cảm ơn mọi người đã hỏi thăm, nhưng em chưa muốn kể nhiều."
  3. Hỏi người làm thay trong thời gian bạn nghỉ đã xử lý những gì, việc nào còn treo, để không bị dồn bất ngờ.
  4. Chuẩn bị một câu trả lời ngắn cho câu hỏi "Dạo này thế nào?".
  5. Xác định một chỗ yên tĩnh ở chỗ làm để ra ngồi vài phút khi cần: cầu thang, phòng họp nhỏ, ghế đá dưới sân.
  6. Ngủ sớm đêm trước, chuẩn bị sẵn quần áo, đồ ăn sáng, để buổi sáng đầu tiên không phải vội.

Chỗ hay sai là cố tỏ ra như chưa có chuyện gì và nhận lại toàn bộ khối việc cũ ngay ngày đầu. Đến giữa tuần, mệt mỏi dồn lại, lỗi bắt đầu xuất hiện, và nhiều người lại nghĩ mình kém đi. Thật ra đó là hệ quả dễ đoán của việc quay lại với cái đầu đang đau buồn.

Những tình huống ở chỗ làm và câu có thể dùng

Câu mẫu dưới đây xưng hô theo vai em với anh chị đồng nghiệp; đổi lại cho hợp với chỗ làm của bạn.

Tình huốngCâu có thể dùng
Đồng nghiệp hỏi thăm khi bạn chưa muốn kể"Em cảm ơn chị đã hỏi. Em đang dần quen, khi nào muốn kể em sẽ tìm chị."
Ai đó hỏi chi tiết về lúc người thân mất"Chuyện đó em chưa nói được, mình nói chuyện khác nhé anh."
Bạn cần ra ngoài một lúc giữa buổi họp"Em xin phép ra ngoài vài phút rồi em quay lại."
Bạn quên việc hoặc làm chậm"Tuần này em hơi chậm, anh nhắc giúp em hạn chót nhé."
Khách hàng hỏi vì sao bạn vắng"Dạ, em có việc gia đình, giờ em đã quay lại và tiếp tục hỗ trợ anh chị."
Không ai nhắc đến chuyện của bạn và bạn thấy tủi"Mẹ em mất được một tháng rồi, có lúc em vẫn hơi chậm, mọi người thông cảm giúp em."

Bạn không nợ ai câu chuyện chi tiết. Nói ít hay nhiều là quyền của bạn. Với khách hàng hay đối tác, thường chỉ cần nói có việc gia đình là đủ.

Đầu óc chậm, hay quên: vì sao và cách làm việc trong giai đoạn này

Đây là phản ứng thường gặp. Đau buồn chiếm rất nhiều sức lực tinh thần: khó tập trung, quên lịch hẹn, đọc một đoạn ba lần vẫn không vào, ra quyết định chậm. Nhiều người lo trí nhớ mình có vấn đề. Phần lớn trường hợp, khả năng tập trung trở lại dần khi nỗi đau bớt dữ dội, dù không theo đường thẳng.

Viết mọi thứ ra. Danh sách việc trong ngày, ghi chú sau mỗi cuộc họp, đặt nhắc việc trên điện thoại. Đừng tin vào trí nhớ trong vài tháng này.

Chia việc thành phần nhỏ. Thay vì "làm báo cáo quý", ghi "mở tệp số liệu", "viết đoạn đầu". Việc nhỏ dễ bắt đầu hơn, và hoàn thành từng phần giúp bạn bớt cảm giác bị ngợp.

Làm việc khó vào giờ đầu óc tỉnh nhất. Với nhiều người là buổi sáng. Để việc lặt vặt, trả lời tin nhắn vào buổi chiều.

Nhờ kiểm tra lại việc quan trọng. Hợp đồng, số liệu, tiền bạc: nhờ một đồng nghiệp xem lại trong vài tuần đầu. Không phải vì bạn kém, mà vì ai cũng dễ sai khi đang đau buồn.

Khi bất chợt khóc ở chỗ làm

Một bài hát ở quán cơm trưa, một đồng nghiệp nói "mẹ mình vừa gọi", một tấm ảnh gia đình trên bàn ai đó, và nước mắt tự chảy. Nhiều người sợ nhất điều này khi đi làm lại. Thật ra nó thường gặp, và phần lớn đồng nghiệp hiểu hơn bạn nghĩ.

Khi cảm thấy sắp khóc, bạn có thể ra chỗ yên tĩnh đã chọn trước, thở chậm vài nhịp, rửa mặt, uống ngụm nước. Không cần nén nước mắt bằng mọi giá; khóc vài phút rồi quay lại thường nhẹ hơn là gồng cả buổi. Nếu đang họp, chỉ cần xin phép ra ngoài một lát, không cần giải thích.

Nếu bạn làm công việc phải tiếp xúc nhiều với người khác như bán hàng, giáo viên, nhân viên y tế, cân nhắc xin bớt ca đông người hoặc xin đổi việc tạm thời trong vài tuần. Nói với quản lý sớm thường tốt hơn để đến lúc không chịu nổi giữa ca.

Người làm tự do, buôn bán, làm nông: không có ai cho nghỉ

Với người bán hàng ở chợ, chạy xe công nghệ, làm thợ, làm ruộng hay làm tự do, không có phòng nhân sự nào để xin nghỉ. Nghỉ thêm ngày nào là mất thu nhập ngày đó, nên nhiều người quay lại làm ngay sau tang và chịu đựng một mình. Áp lực tiền bạc cộng nỗi buồn dễ khiến người ta kiệt sức nhanh hơn.

Vài việc giúp được: nhờ người nhà, bạn hàng trông giúp vài buổi; giảm giờ làm mà không nghỉ hẳn, ví dụ chỉ bán buổi sáng; hoãn những đơn hàng, việc không gấp; báo trước với khách quen một câu ngắn để họ thông cảm khi bạn chậm. Nếu chi phí lo tang để lại khoản nợ, nên ngồi tính lại với gia đình và hỏi các chế độ có thể được hưởng ở UBND cấp xã hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội, thay vì gồng làm ngày làm đêm.

Làm việc một mình cũng có nghĩa là ít người hỏi han. Giữ ít nhất một người bạn hay người thân để gọi điện vài lần mỗi tuần, kể cả khi chỉ nói chuyện vu vơ.

Những tháng sau đó: khi mọi người đã quên còn bạn thì chưa

Sự quan tâm thường giảm sau vài tuần. Tuần đầu đi làm, đồng nghiệp hỏi han, nhường việc. Sang tháng thứ hai, thứ ba, mọi thứ trở lại như cũ, trong khi với bạn có khi đây mới là lúc nặng nhất. Đây là chỗ nhiều người thấy hụt hẫng và nghĩ mình không được thông cảm.

Nói lại với quản lý khi cần. Nếu đến tháng thứ ba mà bạn vẫn chậm, hãy chủ động nói: "Em vẫn đang khó tập trung hơn bình thường, em xin giữ khối việc như hiện tại thêm một thời gian." Một quản lý biết rõ tình hình thường dễ thông cảm hơn là tự đoán bạn đang lười.

Những ngày khó có thể đoán trước. Ngày giỗ, sinh nhật người đã mất, ngày lễ gia đình: xem lịch trước, xin nghỉ hoặc tránh xếp việc lớn vào hôm đó. Ở chỗ làm, đó là những ngày người khác không biết, nên bạn cần tự lo cho mình.

Đừng đo mình bằng năng suất cũ. Có người đi làm lại và đặt mục tiêu phải làm tốt hơn trước để chứng minh mình ổn. Mục tiêu hợp lý hơn trong vài tháng đầu là làm đủ, giữ được việc, và vẫn còn sức về nhà.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nếu sau nhiều tuần đi làm lại bạn vẫn không tập trung được đến mức mắc lỗi nghiêm trọng, thường xuyên không đến được chỗ làm, mất ngủ kéo dài, hoặc dùng rượu bia, cà phê, thuốc lá ngày càng nhiều để gắng sức. Đó không phải là dấu hiệu bạn kém cỏi, mà là dấu hiệu bạn cần thêm người đồng hành.

Một số công ty có chương trình hỗ trợ tâm lý cho nhân viên hoặc có cán bộ công đoàn có thể giới thiệu; nên hỏi phòng nhân sự. Khi gặp bác sĩ, kể cụ thể: người thân mất khi nào, bạn đi làm lại khi nào, những gì thay đổi ở giấc ngủ, ăn uống, công việc. Đừng tự dùng thuốc để tỉnh táo hay để ngủ theo lời mách.

Nếu có lúc bạn nghĩ đến chuyện làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Có thể bạn thấy ngại vì đang ở chỗ làm; sự an toàn của bạn quan trọng hơn bất cứ việc gì đang dở.

Câu hỏi thường gặp

Người thân mất thì được nghỉ làm mấy ngày?

Bộ luật Lao động có quy định nghỉ việc riêng khi người thân trong gia đình mất, có trường hợp được hưởng lương, có trường hợp không, tuỳ quan hệ với người mất. Hãy hỏi phòng nhân sự hoặc tra quy định hiện hành, và xem nơi làm việc của bạn có chính sách riêng không.

Nên nói gì với sếp khi chuẩn bị đi làm lại?

Báo ngày quay lại, nói rõ bạn có thể làm được gì trong tuần đầu và đề nghị cụ thể nếu cần, như làm nửa ngày hoặc giảm việc gấp. Nhờ sếp báo giúp với đồng nghiệp đến mức bạn muốn họ biết.

Đi làm lại mà không tập trung được có phải mình có vấn đề không?

Khó tập trung, hay quên, chậm quyết định là phản ứng thường gặp khi đang đau buồn. Ghi chép mọi thứ, chia việc nhỏ và nhờ kiểm tra lại việc quan trọng. Nếu kéo dài nhiều tuần và gây lỗi nghiêm trọng, nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Đồng nghiệp không ai hỏi thăm thì có nên buồn không?

Nhiều người im lặng vì không biết nói gì, sợ làm bạn buồn thêm, chứ không phải vô tâm. Nếu bạn muốn được hỏi thăm, có thể chủ động nói một câu ngắn với một người thân thiết ở chỗ làm.

Làm tự do không nghỉ được thì làm sao để không gục?

Giảm giờ làm thay vì nghỉ hẳn, nhờ người nhà, bạn hàng trông giúp, hoãn việc không gấp và báo trước với khách quen. Giữ liên lạc với ít nhất một người để nói chuyện mỗi tuần. Nếu kiệt sức kéo dài, hãy tìm hỗ trợ chuyên môn.

Có nên đổi việc ngay sau khi người thân mất không?

Nếu không bắt buộc, thường nên hoãn những quyết định lớn như nghỉ việc, chuyển ngành trong giai đoạn đầu. Mong muốn bỏ hết đi làm lại từ đầu có thể là một phần của nỗi đau. Đợi bình tâm hơn rồi quyết định sẽ ít hối tiếc hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138