ChapNhan.comChấp Nhận
Sống tiếp sau mất mát

Vợ chồng sau khi mất con: khi hai người đau buồn theo hai cách khác nhau

Mất con, mỗi người cha người mẹ đau một kiểu: người cần nói, người cần làm. Cách hiểu nhau, nói chuyện không làm đau nhau thêm và lo cho những đứa con còn lại.

A Vietnamese couple seen from behind sitting apart on the same long wooden bench by a lake at dawn, mist over the water, muted blue tones, wide shot

Sau khi mất con, hai vợ chồng thường đau buồn theo hai cách khác nhau: một người cần nói, khóc, nhắc về con; người kia lao vào việc, im lặng, tránh nhắc. Khác nhau như vậy không có nghĩa là ai thương con ít hơn. Hiểu được điều này, hẹn giờ nói chuyện với nhau và nhờ người có chuyên môn khi cần là những việc giúp nhiều cặp vợ chồng không lạc mất nhau.

Mất một đứa con, ở bất kỳ tuổi nào, là một trong những mất mát nặng nhất. Bài này không nói về giai đoạn đầu ngay sau khi con mất, mà nói về những tháng sau đó, khi hai người phải sống tiếp cùng nhau trong một căn nhà thiếu một tiếng cười, và có thể còn những đứa con khác đang nhìn vào cha mẹ.

Vì sao cùng mất một đứa con mà hai người buồn khác nhau

Mỗi người mang vào nỗi mất mát một lịch sử riêng: cách mình lớn lên, cách gia đình mình đối diện chuyện buồn, vai trò mình có với đứa con. Người mẹ có thể gắn với con qua từng bữa ăn, từng đêm thức; người cha có thể gắn qua những buổi chở con đi học, những dự định cho tương lai của con. Khi mất, mỗi người nhớ những phần khác nhau, và đau ở những chỗ khác nhau.

Người làm công việc hỗ trợ người đau buồn hay mô tả hai xu hướng. Có người đau buồn thiên về cảm xúc: cần khóc, cần nói, cần được nghe. Có người thiên về hành động: sửa nhà, làm thêm việc, lo giấy tờ, tìm hiểu kỹ về bệnh của con, ít khi nói thành lời. Đó là hai đầu của một dải, và phần lớn mọi người ở đâu đó giữa hai đầu. Giới tính không quyết định, dù nhiều người đàn ông được dạy từ nhỏ là không được khóc.

Rắc rối đến khi mỗi người đo nỗi buồn của người kia bằng cách của mình. Người vợ thấy chồng không khóc và nghĩ anh đã quên con. Người chồng thấy vợ khóc mỗi tối và nghĩ chị đang chìm mãi, rồi sợ hãi, rồi tránh về nhà. Cả hai đều đang thương con, chỉ là bằng hai ngôn ngữ khác nhau.

Hai cách đau buồn: biểu hiện và điều người kia cần hiểu

Bảng dưới không nhằm xếp ai vào loại nào, mà giúp hai vợ chồng nhìn ra mình đang hiểu lầm nhau ở đâu.

Thiên về cảm xúcThiên về hành động
Biểu hiện thường thấyKhóc, muốn nhắc tên con, xem ảnh, kể chuyệnBận rộn, làm việc nhiều hơn, im lặng, tránh phòng của con
Dễ bị hiểu lầm làYếu đuối, chìm đắm, không chịu đứng dậyLạnh lùng, vô tâm, đã quên con
Thường cần từ người kiaĐược nghe mà không bị khuyên, được nhắc con cùngĐược làm việc gì đó cho con, không bị ép phải nói
Câu có thể giúp"Em kể anh nghe về con đi.""Anh muốn làm gì đó cho con, em làm cùng anh nhé."
Câu nên tránh"Em khóc mãi thế thì sao sống được.""Anh không thương con à mà không khóc?"

Nhiều cặp vợ chồng thấy nhẹ đi chỉ nhờ nhận ra rằng người kia không hề vô tâm. Một người cha ở Khánh Hoà kể anh đã tự tay đóng lại chiếc kệ sách cho phòng con suốt ba đêm liền. Vợ anh lúc đầu bực vì anh không ngồi với chị, đến khi thấy chiếc kệ mới hiểu đó là cách anh khóc.

Những hiểu lầm hay làm hai người xa nhau

Đổ lỗi cho nhau. Sau mất mát, người ta hay đi tìm một lý do: giá như đưa con đi viện sớm hơn, giá như hôm đó đừng cho con đi. Câu "giá như" dễ quay thành câu trách người kia. Phần lớn những điều "giá như" ấy chỉ thấy được khi nhìn lại; lúc đó không ai biết trước. Nếu cảm giác đổ lỗi cứ lặp lại, đó là chủ đề nên mang đến gặp chuyên gia cùng nhau.

Chuyện gần gũi vợ chồng. Có người muốn ôm chặt người kia để thấy còn có nhau, có người thấy bất cứ niềm vui thể xác nào lúc này cũng là có lỗi với con. Đây là khác biệt rất thường gặp, cần được nói ra nhẹ nhàng, không ép và không coi là bị từ chối.

Chuyện có con tiếp. Họ hàng có thể giục "sinh đứa nữa cho khuây". Một người có thể muốn, người kia thấy như thay thế đứa con đã mất. Không cần quyết trong lúc đau nhất. Đứa con sau, nếu có, là một con người riêng, không phải người thay thế.

Im lặng để bảo vệ nhau. Nhiều người không khóc trước mặt vợ hoặc chồng vì sợ làm người kia buồn thêm. Cả hai cùng làm vậy, và cả hai cùng cô đơn trong cùng một căn nhà. Khóc cùng nhau đôi khi lại là lúc gần nhau nhất.

Một cách nói chuyện với nhau mà không làm đau nhau thêm

Nói chuyện về đứa con đã mất rất khó, nhất là khi hai người buồn khác nhau. Các bước dưới đây nhiều cặp vợ chồng đã thử:

  1. Hẹn một giờ cố định trong tuần, ví dụ tối Chủ nhật sau khi các con khác đã ngủ, để biết sẽ có lúc nói, những lúc khác không bị ép.
  2. Mỗi người nói về con và về mình, không nói về người kia. Ví dụ: "Tuần này em nhớ con nhất lúc đi qua cổng trường."
  3. Người nghe không sửa, không khuyên, chỉ nhắc lại điều mình nghe được: "Anh nghe là em thấy đau nhất ở cổng trường."
  4. Đổi vai. Người ít nói có thể bắt đầu bằng một việc cụ thể: "Anh muốn trồng một cây ở vườn cho con."
  5. Thống nhất một việc nhỏ làm cùng nhau cho con trong tuần tới: thăm mộ, nấu món con thích, làm một album ảnh.
  6. Dừng khi một trong hai người thấy quá sức, hẹn lần sau. Không cần giải quyết hết trong một buổi.

Câu mẫu nên dùng theo vai vợ chồng: "Em biết anh cũng đau, chỉ là anh đau khác em." "Anh không biết nói gì, nhưng anh muốn ngồi đây với em." Những câu ngắn, thật, thường mở được nhiều hơn những lời giải thích dài.

Những đứa con còn lại cũng đang mất một người

Khi cha mẹ chìm trong nỗi đau mất một đứa con, những đứa con còn lại dễ bị quên. Các em vừa mất anh chị hay em mình, vừa như mất luôn cha mẹ vì cha mẹ không còn sức để ý. Có em cố ngoan, cố học giỏi để cha mẹ đỡ buồn; có em lại nghịch hơn, cáu hơn, như một cách gọi cha mẹ quay lại nhìn mình. Có em âm thầm nghĩ mình có lỗi, hoặc nghĩ cha mẹ thương người đã mất hơn mình.

Cha mẹ không cần phải hoàn hảo trong lúc này. Vài việc nhỏ giúp được nhiều: mỗi ngày có một khoảng thời gian ngắn dành riêng cho từng đứa con; nói rõ với các em rằng cha mẹ buồn vì nhớ anh chị, không phải vì các em; nhắc tên đứa con đã mất một cách tự nhiên để các em biết mình cũng được nhắc, được nhớ. Nhờ ông bà, cô dì chú bác hỗ trợ chăm các em trong những tuần cha mẹ quá kiệt sức. Cách nói về cái chết với trẻ theo từng độ tuổi cần một hướng dẫn riêng, phù hợp với lứa tuổi của con.

Đừng biến đứa con còn lại thành người phải lấp chỗ trống, như kỳ vọng em sẽ học ngành anh định học, sống cuộc đời anh chưa kịp sống. Mỗi đứa trẻ cần được là chính mình.

Giữ con trong đời sống gia đình mà không đóng băng mọi thứ

Nhiều cha mẹ sợ hai điều trái ngược: sợ quên con, và sợ mãi mãi không sống tiếp được. Một số cách giữ con gần gũi mà vẫn để gia đình bước tiếp:

  • Giữ một ngày trong năm là ngày của con, như sinh nhật con, cả nhà làm một việc con từng thích: ăn món con thích, đi chỗ con hay đòi đi.
  • Làm một hộp kỷ niệm chung cho cả nhà, mỗi người bỏ vào một món đồ hoặc vài dòng viết về con.
  • Nhắc tên con trong những câu chuyện thường ngày: "Hồi đó thằng Bin cũng thích cái này." Được nhắc tên tự nhiên giúp cả nhà bớt căng khi nghĩ đến con.
  • Làm một việc tốt mang tên con nếu gia đình muốn, như góp sách cho thư viện trường cũ của con, trồng một cây ở sân trường.
  • Cho phép mỗi người giữ con theo cách riêng: người mẹ giữ chiếc áo, người cha giữ chiếc xe đạp, đứa em giữ con gấu bông.

Chỗ hay sai là một người trong nhà muốn giữ mọi thứ nguyên vẹn mãi, người kia muốn cất hết đi, rồi cả hai cùng thấy bị phản bội. Bàn với nhau từng món, từng việc, và nhớ rằng có thể đổi ý sau một thời gian. Không có lựa chọn nào trong số này là quên con.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Mất con là loại mất mát mà nhiều cha mẹ cần người có chuyên môn đi cùng, và đó không phải dấu hiệu thất bại. Nên tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi một trong hai người hầu như không ăn ngủ được trong thời gian dài, không quay lại làm việc hay chăm các con được, dùng rượu bia ngày càng nhiều, hoặc khi hai vợ chồng cãi nhau, đổ lỗi cho nhau ngày càng gay gắt. Một số chuyên gia làm việc với cả hai vợ chồng cùng lúc, giúp từng người được nghe trong một không gian an toàn.

Nếu những đứa con còn lại thay đổi rõ rệt trong nhiều tuần như học sa sút, bỏ ăn, mất ngủ, thu mình, hay nói những điều đáng lo, hãy đưa các em đi gặp bác sĩ hoặc chuyên gia làm việc với trẻ em.

Nếu bạn hoặc người bạn đời có ý nghĩ không muốn sống nữa hay muốn đi theo con, hãy nói ra ngay với nhau hoặc với một người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Cha mẹ mất con có thể có những ý nghĩ này; chúng cần được giúp, và sự giúp đỡ có tác dụng.

Câu hỏi thường gặp

Chồng không khóc khi mất con có phải là không thương con không?

Không. Nhiều người đau buồn bằng hành động: làm việc, sửa nhà, lo giấy tờ, im lặng. Đó có thể là cách anh ấy chịu đựng. Hỏi anh muốn làm gì cho con và làm cùng anh, thay vì bắt anh phải khóc.

Có phải mất con thường khiến vợ chồng ly hôn không?

Mất con đặt lên hôn nhân một sức ép rất lớn, nhưng chia tay không phải điều tất yếu. Nhiều cặp vợ chồng giữ được nhau, nhất là khi hiểu rằng mỗi người buồn một kiểu và tìm hỗ trợ sớm khi xung đột kéo dài.

Họ hàng giục sinh con nữa sau khi mất con thì trả lời sao?

Bạn có thể đáp ngắn: "Vợ chồng con cần thời gian, khi nào sẵn sàng con sẽ tính." Đây là quyết định riêng của hai vợ chồng, không cần vội, và đứa con sau nếu có cũng không thay thế được đứa con đã mất.

Làm sao để lo cho đứa con còn lại khi mình cũng đang kiệt sức?

Dành cho con một khoảng thời gian ngắn mỗi ngày, nói rõ cha mẹ buồn vì nhớ anh chị chứ không phải vì con, và nhờ người thân hỗ trợ việc chăm. Nếu con thay đổi rõ trong nhiều tuần, đưa con đi gặp chuyên gia làm việc với trẻ em.

Có nên giữ nguyên phòng của con đã mất không?

Tuỳ hai vợ chồng. Có cặp cần giữ một thời gian, có cặp thấy quá đau. Điều quan trọng là bàn với nhau và không để một người tự quyết, vì người kia có thể chưa sẵn sàng. Có thể giữ lại vài món quan trọng trước khi thay đổi căn phòng.

Bao giờ cha mẹ mất con mới thôi đau?

Nhiều cha mẹ nói nỗi nhớ con không mất đi mà thay đổi hình dạng, bớt dữ dội hơn và có chỗ sống cùng những phần khác của cuộc đời. Không có mốc thời gian chung. Nếu nỗi đau vẫn chặn mọi sinh hoạt sau thời gian dài, hãy tìm chuyên gia.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138