ChapNhan.comChấp Nhận
Những mất mát khác trong đời

Mất một người bạn thân: nỗi buồn khi tình bạn rạn vỡ hay xa dần

Tình bạn mười mấy năm có thể đứt vì một lần cãi, vì tiền bạc hay chỉ nhạt dần. Vì sao nỗi buồn ấy nặng, cách nhìn lại, có nên hàn gắn và khi nào cần giúp.

Two Vietnamese women seen from behind walking apart on a long quiet beach at dusk, footprints in the sand between them, soft pastel sky, wide shot

Mất một người bạn thân, dù vì cãi nhau, vì tiền bạc, vì một lần thất vọng hay chỉ vì xa dần, là một mất mát thật và có thể đau không kém một lần chia tay. Nỗi buồn ấy hay bị xem nhẹ vì người ta nghĩ bạn bè thì "có người này người khác".

Bài viết không bàn chuyện chia tay người yêu mà nói về tình bạn: vì sao mất một người bạn lại đau, các kiểu tình bạn kết thúc và cảm xúc đi kèm, cách nhìn lại mà không tự trách hay đổ hết cho người kia, khi nào nên thử hàn gắn, khi nào nên để yên, và dấu hiệu bạn cần người có chuyên môn hỗ trợ.

Vì sao mất một người bạn lại đau đến vậy

Bạn thân thường là người biết mình lâu nhất ngoài gia đình. Người ấy nhớ mình hồi mười lăm tuổi, đã ở cạnh lúc mình thi trượt, lúc cha mẹ ly hôn, lúc sinh con đầu lòng. Mất người bạn ấy là mất một nhân chứng của cuộc đời mình, người duy nhất chỉ cần bảo "mày hồi đó cũng vậy" mà mình hiểu ngay.

Hôn nhân có giấy tờ, có thủ tục khi kết thúc. Tình bạn không có gì như vậy. Không ai hỏi han khi bạn mất một người bạn, không ai cho nghỉ một ngày, không có từ nào gọi tên tình trạng ấy. Người ta bảo "thôi kết bạn khác", như thể bạn bè là thứ có thể thay. Vì không được thừa nhận, nhiều người âm thầm buồn rất lâu và thấy mình kỳ lạ.

Ở tuổi trưởng thành, kết bạn mới khó hơn nhiều so với thời đi học. Công việc, gia đình chiếm gần hết thời gian, và tin một người mới đủ để kể chuyện riêng cần nhiều năm. Vì vậy mất một người bạn thân ở tuổi ba mươi, bốn mươi thường để lại khoảng trống lâu lấp đầy, và điều đó làm nỗi buồn nặng thêm.

Các kiểu tình bạn kết thúc và cảm xúc đi kèm

Cách tình bạn kết thúc ảnh hưởng nhiều tới cảm giác sau đó. Đặt cạnh nhau giúp bạn hiểu vì sao mình cứ nghĩ mãi về một chuyện.

Kiểu kết thúcCảm xúc hay gặpCâu nên tự hỏi
Cãi nhau lớn, cắt đứtGiận, tổn thương, nhắc đi nhắc lại cuộc cãi trong đầuChuyện ấy là giọt nước tràn ly hay là gốc rễ?
Liên quan tới tiền bạc, vay mượnThất vọng, thấy bị lợi dụng, xấu hổ vì đã tinMình muốn lấy lại tiền, lấy lại bạn, hay cả hai?
Bị phản bội, nói xấu sau lưngMất niềm tin, nghi ngờ cả những người bạn khácMình cần gì để tin người trở lại?
Xa dần, không ai lỗiBuồn mơ hồ, tiếc, không biết có nên chủ độngMình nhớ người ấy, hay nhớ giai đoạn đời đã qua?
Bị bạn lặng lẽ cắt liên lạcBối rối, tự trách, đoán mãi lý doMình đã hỏi thẳng một lần chưa?

Kiểu cuối, bị cắt liên lạc mà không biết vì sao, thường để lại nhiều câu hỏi nhất. Nếu đã hỏi một lần tử tế mà không có hồi âm, việc tiếp tục đoán thường chỉ làm bạn đau thêm. Có những câu hỏi không có câu trả lời, và học cách để nó ở đó là một phần của việc đi qua.

Nhìn lại mà không tự trách, cũng không đổ hết cho người kia

Viết ra cả hai phía. Lấy một tờ giấy, một bên ghi những gì người bạn đã làm khiến mình tổn thương, bên kia ghi những gì mình có thể đã làm khiến bạn tổn thương. Thường phía thứ hai khó viết hơn, nhưng nó giúp bức tranh đầy đủ.

Tách sự việc khỏi cách diễn giải. "Bạn không đến đám cưới mình" là sự việc. "Bạn không coi mình ra gì" là diễn giải. Có thể đúng, có thể không; đôi khi có lý do mình không biết.

Nhìn cả quãng tình bạn, không chỉ đoạn cuối. Một kết thúc tệ không xoá được mười năm tốt đẹp. Giữ được cả hai giúp bạn không phải phủ nhận phần ký ức đẹp để bớt đau.

Nhận ra phần mình có thể học. Có thể bạn học được cách nói rõ giới hạn sớm hơn, hay cách không cho vay khoản mình không mất được. Bài học không có nghĩa là mình có lỗi hoàn toàn.

Một cách tự kiểm. Nếu một người bạn khác kể đúng chuyện này, mình sẽ nói gì với họ? Câu trả lời thường công bằng hơn những gì mình tự nói với mình.

Có nên thử hàn gắn không

Không có câu trả lời chung. Hàn gắn đáng thử khi tình bạn từng là chỗ dựa thật, khi rạn vỡ đến từ hiểu lầm hay một lúc nóng giận, và khi bạn sẵn sàng nghe phía bên kia chứ không chỉ chờ một lời xin lỗi. Một tin nhắn ngắn, không trách móc, thường là cách mở đầu nhẹ nhất. Ví dụ: "Lâu rồi không nói chuyện, mình nhớ cậu. Chuyện hồi đó mình cũng có phần sai. Nếu cậu muốn, mình gặp nhau uống cà phê nhé."

Nên để yên khi tình bạn đã gây tổn thương lặp lại, khi người kia từng lợi dụng hoặc xúc phạm bạn nhiều lần, hoặc khi bạn đã thử liên lạc tử tế mà bị từ chối. Để yên không có nghĩa là thù ghét. Bạn có thể vẫn trân trọng những gì đã có và chúc người ấy ổn, trong khi không mở cửa trở lại.

Chị Thu ở Cần Thơ và bạn thân từ hồi cấp ba cắt liên lạc ba năm sau một lần vay tiền không trả. Chị kể rằng điều làm chị nhẹ lòng không phải là lấy lại được tiền hay được xin lỗi, mà là lúc chị nói được với chồng: "Em vẫn nhớ nó, và em cũng không muốn quay lại nữa." Cả hai điều đều đúng cùng lúc.

Khi người bạn ấy vẫn ở trong cùng nhóm, cùng nơi làm

Có những tình bạn kết thúc nhưng người kia không biến mất: vẫn ngồi cùng phòng làm việc, vẫn trong nhóm bạn đại học, vẫn gặp ở họp lớp, đám cưới của bạn chung. Mỗi lần chạm mặt là một lần vết thương bị khơi lại, và bạn còn phải giữ thể diện trước mặt người khác.

Một vài cách giúp bớt căng: quyết trước mình sẽ cư xử thế nào, ví dụ chào hỏi lịch sự, không tránh mặt nhưng không cố bắt chuyện. Ở nơi làm việc, giữ trao đổi trong phạm vi công việc, bằng lời rõ ràng, có ghi lại khi cần, để chuyện riêng không lẫn vào việc chung. Với nhóm bạn, nói thẳng với một hai người thân nhất rằng bạn không muốn ai phải chọn phe và vẫn muốn đi chơi cùng nhóm khi có thể.

Nếu mỗi lần gặp vẫn khiến bạn mất ngủ hay lo lắng kéo dài, hãy cân nhắc giảm tần suất gặp trong một thời gian, như bỏ qua vài buổi tụ tập. Lùi lại một chút không phải là thua, mà là cho mình thời gian lành lại trước khi đứng cùng một phòng với người ấy một cách bình thản.

Những chỗ hay sai sau khi mất bạn

Có những phản ứng tự nhiên nhưng thường làm vết thương lâu lành hơn:

  • Kéo bạn bè chung về phía mình. Bắt người khác chọn phe làm mất thêm cả nhóm bạn, và họ thường mệt mỏi rút lui.
  • Theo dõi trang cá nhân của người cũ mỗi ngày. Mỗi bức ảnh vui vẻ của họ lại khơi lại câu hỏi "sao họ ổn mà mình thì không".
  • Đăng bài bóng gió. Một vài dòng ám chỉ có thể thấy hả lúc đầu, nhưng thường kéo theo những lượt bình luận và làm mâu thuẫn sâu thêm.
  • Kết luận rằng không nên tin ai nữa. Một lần thất vọng dễ khiến bạn đóng cửa với cả những người tốt.
  • Không cho mình buồn vì nghĩ "chỉ là bạn thôi". Nỗi buồn bị gạt đi thường quay lại dưới dạng cáu gắt hay mệt mỏi.

Thay vào đó, hãy cho mình một khoảng thời gian được buồn, nói chuyện với một người ngoài cuộc tin cậy, và giữ liên lạc với những người bạn khác vẫn còn ở bên. Tình bạn cũ không thay được, nhưng đời sống vẫn cần những mối quan hệ khác để dựa vào.

Mở lòng với những tình bạn khác

Sau khi mất một người bạn thân, nhiều người thấy ngại kết bạn mới, hoặc vội tìm một người thay thế. Cả hai cách đều dễ hiểu. Một hướng nhẹ nhàng hơn là chăm lại những mối quan hệ sẵn có nhưng đã lâu chưa vun: người bạn đại học thỉnh thoảng nhắn hỏi thăm, đồng nghiệp hay rủ đi ăn trưa, người hàng xóm cùng tập thể dục buổi sáng.

Tình bạn ở tuổi trưởng thành thường lớn lên từ những lần gặp lặp lại trong một hoạt động chung: nhóm chạy bộ, lớp học, nhóm thiện nguyện, hội phụ huynh. Không cần tìm ngay một người bạn thân mới. Vài người bạn để đi cùng một đoạn, mỗi người một vai, cũng giúp khoảng trống dịu đi.

Bạn cũng không cần phải "quên" người bạn cũ để có bạn mới. Ký ức về tình bạn ấy, cả phần đẹp lẫn phần đau, là một phần của bạn và có thể giúp bạn biết mình cần gì ở những mối quan hệ sau.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Buồn vì mất bạn thường dịu dần theo thời gian. Bạn nên tìm gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ nếu nhận ra:

  • Nhiều tuần liền mất ngủ, bỏ ăn, không tập trung làm việc được.
  • Cứ nghĩ đi nghĩ lại về chuyện cũ gần như cả ngày, không dừng được.
  • Thu mình khỏi tất cả mọi người, không tin ai nữa.
  • Việc mất bạn khơi lại những tổn thương cũ như bị bỏ rơi, bị phản bội từ nhỏ.
  • Có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc không muốn sống.

Với ý nghĩ tự hại, hãy nói ngay với người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Gặp chuyên gia vì mất một người bạn không phải là làm to chuyện; một vài buổi trò chuyện có thể giúp bạn hiểu điều gì khiến mất mát này chạm sâu đến vậy và cách giữ các mối quan hệ khác bền hơn.

Câu hỏi thường gặp

Buồn vì mất bạn thân lâu như chia tay người yêu có bình thường không?

Bình thường. Một tình bạn lâu năm có thể gắn bó không kém một mối quan hệ tình cảm. Mức buồn đi theo mức gắn bó, không phụ thuộc vào việc người ấy là bạn hay người yêu.

Bạn thân tự nhiên không liên lạc nữa thì có nên hỏi thẳng không?

Một lần hỏi thẳng, nhẹ nhàng, không trách móc là điều đáng thử. Nếu không có hồi âm hoặc người ấy không muốn nói, hãy tôn trọng điều đó và thôi đoán, vì đoán mãi thường chỉ làm bạn đau thêm.

Mất bạn vì vay tiền không trả thì nên đòi tiền hay giữ tình bạn?

Tuỳ bạn coi trọng điều gì hơn và khoản tiền lớn đến đâu. Nhiều người chọn nói rõ một lần về khoản nợ rồi để người kia quyết. Nếu cần đòi theo pháp luật, nên hỏi người có chuyên môn về thủ tục.

Có nên nói xấu người bạn cũ với bạn bè chung không?

Nên tránh. Kể với một người ngoài cuộc tin cậy để giải toả thì được, nhưng kéo bạn bè chung vào thường làm mất thêm nhiều mối quan hệ và khiến mâu thuẫn kéo dài hơn.

Làm sao để không mất niềm tin vào bạn bè sau một lần bị phản bội?

Cho mình thời gian, và đánh giá từng người theo hành động của họ chứ không theo người đã làm bạn tổn thương. Mở lòng từ từ với những người đã chứng tỏ được sự tin cậy qua thời gian.

Khi nào nỗi buồn vì mất bạn cần gặp chuyên gia?

Khi kéo dài nhiều tuần làm bạn mất ngủ, bỏ ăn, thu mình hoàn toàn, hoặc khơi lại những tổn thương cũ khó chịu nổi. Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói ngay với người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi 115.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138