ChapNhan.comChấp Nhận
Những mất mát khác trong đời

Sau sảy thai, thai lưu: nỗi đau ít ai nói và cách cha mẹ đi qua

Mất con khi còn trong bụng mẹ là một mất mát thật, cho cả mẹ lẫn bố. Những gì có thể gặp, câu nên hỏi bác sĩ, cách ghi nhận đứa con và khi nào cần người giúp.

Two Vietnamese hands, a man and a woman, resting together on a wooden windowsill beside a small potted seedling, soft morning light, close-up, warm muted tones

Sảy thai hay thai lưu là mất đi một đứa con, dù cha mẹ chưa kịp bế con lần nào. Nỗi buồn sau đó là đau buồn thật, có thể nặng như mọi mất mát khác, và xảy ra ở cả người mẹ lẫn người bố. Điều làm nó khó hơn là sự im lặng: người xung quanh thường không biết nói gì, hoặc nói những câu vô tình làm đau.

Không có cách nào xoá được nỗi đau này, nhưng có những việc giúp cha mẹ đỡ cô độc: hiểu những gì cơ thể và cảm xúc có thể trải qua, hỏi bác sĩ đúng câu, tìm cách ghi nhận đứa con theo ý gia đình, và biết lúc nào cần chuyên gia. Bài viết không thay lời khuyên y khoa; mọi việc về sức khoẻ thể chất cần theo hướng dẫn của bác sĩ sản khoa đang theo dõi bạn.

Vì sao mất một thai nhi là một mất mát lớn

Từ lúc thấy hai vạch, nhiều cha mẹ đã bắt đầu sống cùng đứa con: đặt tên ở nhà, tính tháng sinh, hình dung con giống ai. Siêu âm thấy tim thai đập là lần đầu "gặp" con. Vì vậy khi mất thai, cha mẹ không chỉ mất một lần mang thai mà mất cả một người con đã có chỗ trong lòng và trong kế hoạch của cả nhà.

Người ngoài thường đo nỗi đau bằng số tuần thai, nghĩ rằng mất sớm thì "đỡ hơn". Thực tế, mức đau không tỉ lệ theo số tuần. Có người mất ở tuần thứ tám mà buồn nhiều tháng; có người mất muộn hơn lại thấy được chia sẻ nhiều hơn vì ai cũng đã biết. Mỗi người mỗi khác, và không cách so sánh nào là công bằng.

Một điều nữa làm nỗi đau khó gọi tên: thường không có tang lễ, không có ảnh, ít ai biết đứa trẻ từng tồn tại. Nhiều gia đình giữ kín vì kiêng, vì ngại. Người mẹ trở về nhà với cơ thể vẫn đang thay đổi, nhưng không có ai để kể. Gọi đây là một mất mát không làm nỗi buồn nặng hơn; nó cho phép cha mẹ được buồn mà không phải giải thích.

Những gì cơ thể và cảm xúc có thể trải qua

Cơ thể cần thời gian hồi phục. Người mẹ có thể mệt, ra huyết, đau, và với thai lưu muộn có khi bầu ngực căng sữa. Những thay đổi này nhắc lại mất mát mỗi ngày. Mọi dấu hiệu bất thường như sốt, đau nhiều, ra huyết nhiều cần báo ngay cho bác sĩ.

Cảm giác trống rỗng và tê dại. Nhiều người kể rằng mấy ngày đầu không khóc được, như đang đứng ngoài nhìn chuyện của ai khác. Đó là phản ứng tự vệ thường gặp, không có nghĩa là bạn không thương con.

Tự trách. Câu hỏi "có phải tại mình" xuất hiện ở hầu hết người mẹ: tại bê đồ nặng, tại đi làm, tại ăn món gì đó. Hãy mang câu hỏi này tới bác sĩ thay vì tự trả lời; nhiều trường hợp mất thai không do việc người mẹ đã làm.

Ghen tị và né tránh. Thấy phụ nữ mang bầu, nghe tin bạn bè sinh con có thể khiến bạn đau nhói hoặc giận, rồi lại thấy mình xấu xa. Cảm xúc này rất phổ biến. Tạm tránh tiệc đầy tháng, tắt bớt tin trên mạng xã hội là việc chăm sóc bản thân, không phải ích kỷ.

Lo âu về lần sau. Sợ không mang thai được nữa, sợ mất lần nữa. Nỗi sợ này có thể đi cùng bạn sang lần mang thai sau và cần được nói ra.

Người bố cũng mất con

Trong hầu hết câu chuyện mất thai, người bố đứng ở rìa. Họ hàng hỏi han vợ, nhắc chồng "lo cho vợ", và ít ai hỏi người bố thấy thế nào. Nhiều người đàn ông tự nhận vai trụ cột, lo viện phí, lo việc nhà, đưa vợ đi khám, và cất nỗi buồn của mình đi. Vài tháng sau, nỗi buồn ấy có thể bật ra thành cáu gắt, làm việc quá sức, hay uống nhiều hơn.

Anh Tùng ở Hải Phòng kể rằng sau khi vợ mất thai ở tuần mười chín, anh không khóc trước mặt ai. Chỉ đến khi dọn chiếc nôi đã mua sẵn lên gác, anh mới ngồi khóc một mình rất lâu. Anh nói điều giúp anh nhất là một buổi tối vợ hỏi thẳng: "Anh có nhớ con không?", và hai vợ chồng lần đầu nói về con với nhau.

Vợ chồng thường buồn theo nhịp khác nhau. Người muốn nói, người muốn im; người muốn có con lại ngay, người còn sợ. Khác nhịp không có nghĩa là người kia thương con ít hơn. Một cách đơn giản là hẹn nhau một khoảng thời gian ngắn mỗi tuần chỉ để nói về con và về cảm xúc của mỗi người, không bàn chuyện khác. Nếu khoảng cách giữa hai người lớn dần, gặp chuyên gia tư vấn cùng nhau là lựa chọn đáng cân nhắc.

Câu nói hay làm đau và câu nên nói thay

Phần này dành cho người thân, bạn bè, và cho chính cha mẹ khi cần nói với người xung quanh mình đang cần gì. Phần lớn những câu làm đau xuất phát từ ý tốt.

Câu hay ngheVì sao làm đauNên nói thay
Còn trẻ, đẻ đứa khácCoi như đứa con này có thể thay thếChị rất tiếc vì em đã mất con
May mà mất sớmĐo nỗi đau bằng số tuầnEm đang thấy thế nào, có muốn kể không?
Chắc tại em làm việc nhiều quáĐổ lỗi, chồng lên nỗi tự trách sẵn cóKhông ai trách em cả
Thôi, đừng nghĩ nữaBảo người ta cất nỗi buồn điLúc nào em muốn nói về con thì anh nghe
Có số cảLàm nhẹ mất mát, có khi trái với cách nghĩ của gia đìnhTuần này để chị nấu cơm mang sang nhé

Nếu bạn là người mất con, có thể nhờ một người thân nói giúp với họ hàng rằng vợ chồng bạn cần thời gian, chưa muốn nhận câu hỏi. Đặt ranh giới như vậy không làm mất lòng ai mà giúp bạn bớt phải gồng lên mỗi lần gặp người.

Ghi nhận đứa con theo cách của gia đình mình

Nhiều cha mẹ thấy đỡ hơn khi có một cách để đứa con được nhớ đến. Không có cách nào bắt buộc, và mọi cách đều nên tôn trọng niềm tin, phong tục của gia đình. Vài cách các gia đình hay chọn:

  • Đặt cho con một cái tên, kể cả khi chưa biết con là trai hay gái.
  • Giữ lại ảnh siêu âm, vòng tay bệnh viện, bộ quần áo nhỏ đã mua, cất chung trong một chiếc hộp.
  • Trồng một cây nhỏ, chọn một ngày trong năm để vợ chồng cùng nhớ đến con.
  • Viết cho con vài dòng về những điều cha mẹ đã mong, rồi cất đi hoặc giữ bên mình.
  • Hỏi bệnh viện về các lựa chọn đối với thai nhi ngay từ đầu, để gia đình quyết định theo ý mình thay vì để người khác lo hết.

Có gia đình chọn lặng lẽ, có gia đình làm một nghi thức nhỏ theo phong tục quê nhà; phần nghi lễ chi tiết thuộc về phong tục mỗi nơi. Điều đáng giữ là cha mẹ được tham gia quyết định, không bị gạt sang một bên vì người lớn nghĩ "đừng để chúng nó nhìn thấy cho đỡ buồn". Nhiều người sau này tiếc vì đã không được nhìn, không được giữ lại gì.

Câu nên hỏi bác sĩ ở lần tái khám

Lần tái khám thường ngắn, và đầu óc lúc ấy dễ trống rỗng. Ghi trước các câu dưới đây vào giấy, nhờ chồng hoặc người thân đi cùng ghi lại câu trả lời:

  1. Có xác định được lý do mất thai không, hay chưa thể biết?
  2. Có cần làm thêm xét nghiệm nào cho mẹ, cho bố, hay cho cả hai không?
  3. Cơ thể mẹ cần bao lâu để hồi phục, dấu hiệu nào cần quay lại khám ngay?
  4. Nếu muốn có thai lại, nên đợi đến khi nào và cần chuẩn bị gì?
  5. Lần mang thai sau có cần theo dõi khác đi không?
  6. Nếu tâm trạng của mẹ hoặc bố không khá lên, có thể gặp chuyên gia tâm lý ở đâu trong bệnh viện?

Nếu bác sĩ nói chưa xác định được lý do, điều đó không có nghĩa là có ai đó sai. Hãy hỏi thêm cho tới khi bạn hiểu, đó là quyền của bạn.

Lần mang thai sau: sống cùng nỗi lo

Khi có thai lại, nhiều cha mẹ không vui trọn vẹn được. Mỗi lần đi vệ sinh lại sợ thấy máu, mỗi lần siêu âm lại nín thở chờ nghe tim thai. Có người không dám mua đồ cho con, không dám báo tin cho ai đến khi qua mốc tuần thai lần trước bị mất. Đây là phản ứng rất thường gặp, không có nghĩa là bạn không yêu đứa con mới.

Vài điều giúp được: nói trước với bác sĩ về lần mất thai cũ để được giải thích kỹ ở mỗi lần khám; hỏi rõ dấu hiệu nào cần đến viện ngay để không phải đoán; cho phép mình vừa mừng vừa lo cùng lúc. Đứa con mới không thay thế đứa con đã mất, và nhiều gia đình vẫn nhắc đến người con trước như một phần câu chuyện của nhà mình. Nếu nỗi sợ lớn đến mức bạn mất ngủ triền miên hay không dám ra khỏi nhà, hãy nói với bác sĩ để được giới thiệu gặp chuyên gia tâm lý trong suốt thai kỳ.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Buồn sâu sau mất thai là bình thường. Nhưng nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nếu mẹ hoặc bố có những dấu hiệu sau kéo dài nhiều tuần:

  • Không ngủ được, hoặc không muốn dậy khỏi giường gần như mỗi ngày.
  • Ám ảnh liên tục về những gì đã xảy ra ở bệnh viện, giật mình, mơ thấy lặp lại.
  • Lo sợ dữ dội ở lần mang thai sau đến mức không làm được việc gì.
  • Né tránh hoàn toàn chồng hoặc vợ, gia đình, bạn bè.
  • Có ý nghĩ muốn đi theo con, muốn làm hại bản thân.

Với dấu hiệu cuối, hãy nói ngay với người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115; giúp đỡ là có thật và có hiệu quả. Theo phân loại bệnh quốc tế ICD-11 của Tổ chức Y tế Thế giới, đau buồn kéo dài và gây trở ngại lớn có thể là tình trạng cần được chăm sóc chuyên môn; chỉ bác sĩ mới đánh giá được. Bạn có thể bắt đầu từ chính bác sĩ sản khoa đang theo dõi mình và hỏi họ nơi gặp chuyên gia tâm lý.

Câu hỏi thường gặp

Sảy thai sớm vài tuần có được phép buồn nhiều không?

Được. Mức buồn không phụ thuộc số tuần thai mà phụ thuộc đứa con có ý nghĩa thế nào với bạn. Nhiều người buồn rất lâu sau một lần mất thai sớm, điều đó hoàn toàn bình thường.

Mất thai có phải do người mẹ làm sai điều gì không?

Rất nhiều trường hợp mất thai không do việc người mẹ đã làm. Câu hỏi này nên được hỏi thẳng với bác sĩ đang theo dõi bạn, vì chỉ bác sĩ mới có đủ thông tin để trả lời cho trường hợp của bạn.

Chồng có vẻ không buồn, có phải anh ấy không thương con?

Không hẳn. Nhiều người bố cất nỗi buồn đi để lo cho vợ, hoặc buồn theo cách khác như im lặng, làm việc nhiều. Hỏi thẳng anh ấy có nhớ con không thường mở ra cuộc nói chuyện mà cả hai đang cần.

Có nên kể chuyện mất thai với đồng nghiệp không?

Tuỳ bạn. Một số người thấy nhẹ hơn khi vài đồng nghiệp thân biết để được thông cảm, số khác muốn giữ riêng. Có thể chỉ báo với quản lý trực tiếp rằng bạn cần nghỉ vì lý do sức khoẻ, không cần kể chi tiết.

Bao lâu thì nên có thai lại?

Thời điểm phù hợp về mặt cơ thể cần hỏi bác sĩ sản khoa. Về mặt cảm xúc, nhiều cặp vợ chồng thấy nên chờ đến khi cả hai đều sẵn sàng, vì lần mang thai sau thường kèm nhiều lo lắng cần được chuẩn bị.

Khi nào cần gặp chuyên gia tâm lý sau sảy thai?

Khi mất ngủ, ám ảnh, lo sợ hoặc né tránh kéo dài nhiều tuần, hoặc khi có ý nghĩ làm hại bản thân. Ý nghĩ tự hại cần được nói ngay với người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138