ChapNhan.comChấp Nhận
Những mất mát đặc biệt khó

Mất nhiều người thân cùng lúc: khi nỗi đau chồng lên nhau, người ở lại làm gì

Mất nhiều người thân trong một biến cố hay liên tiếp trong thời gian ngắn khiến người ở lại quá tải. Cách chia việc, dành chỗ cho từng người và tìm giúp đỡ.

An elderly Vietnamese man seen from behind sitting on the doorstep of a rural house at sunrise, teapot beside him, blurred rice fields ahead, warm golden light

Mất nhiều người thân cùng lúc, trong một tai nạn, thiên tai, hay liên tiếp trong vài tháng, khiến người ở lại bị quá tải: chưa kịp khóc cho người này đã phải lo cho người kia. Nỗi đau lúc ấy không phải tổng cộng đơn giản của từng mất mát, mà là một khối chồng lên nhau, khó gỡ.

Cách đi qua thường bắt đầu từ việc chấp nhận rằng mình không thể buồn cho tất cả cùng một lúc. Bạn cần chia việc thực tế cho nhiều người, dành chỗ riêng cho từng người đã mất theo nhịp của mình, và để ý kỹ sức khoẻ, vì quá tải kéo dài là lúc nên có chuyên gia đi cùng. Bài viết đi qua từng phần ấy.

Vì sao mất dồn dập khó hơn từng mất mát riêng lẻ

Sau một mất mát, người ta thường cần một quãng thời gian để vừa đối diện nỗi buồn, vừa từ từ sắp xếp lại đời sống. Khi mất mát này chưa lắng mà mất mát khác đã tới, quãng thời gian ấy không có. Đầu óc phải chuyển liên tục giữa tang này và tang kia, giữa thủ tục của người này và giấy tờ của người kia, nên nhiều người kể rằng mình không còn biết đang buồn cho ai.

Mất dồn dập cũng lấy đi những người lẽ ra sẽ an ủi bạn. Nếu cha và anh trai cùng mất, người mẹ mất cả chồng lẫn con, còn bạn mất cả cha lẫn người anh mà bạn hay tâm sự. Những chỗ dựa quen thuộc biến mất cùng lúc, và người còn lại thì ai cũng đang gục.

Ở cộng đồng chịu chung một biến cố như lũ lụt hay sạt lở, nỗi đau còn mang tính tập thể. Cả làng có tang, ai cũng mất mát, nên rất khó tìm một người đủ bình tĩnh để dựa vào. Hiểu những điều này giúp bạn bớt trách mình vì "không chịu nổi". Bạn đang gánh một khối lượng mà ít ai đủ sức gánh một mình.

Có một điều hay bị bỏ qua: những người lo việc giỏi nhất trong tang lễ dồn dập thường là người suy sụp muộn nhất. Họ gồng suốt mấy tháng, rồi khi mọi thứ xong xuôi mới đổ bệnh hoặc rơi vào trạng thái trống rỗng. Nếu bạn là người đó, hãy chủ động xếp cho mình vài ngày nghỉ thật sự sau khi việc giấy tờ tạm xong, và báo trước với người thân để họ để ý mình.

Những phản ứng hay gặp khi mất nhiều người

Không khóc được cho ai cả. Tê liệt là phản ứng thường gặp khi nỗi đau quá lớn. Nước mắt có thể đến muộn hơn nhiều, khi mọi việc đã xong.

Thấy có lỗi vì nhớ người này nhiều hơn. Bạn gần một người hơn người kia, nên nhớ người ấy nhiều hơn là điều tự nhiên, không phải bất công với người còn lại.

Buồn cho một người, quên mất người kia. Có những ngày bạn chỉ nghĩ về một người, rồi hốt hoảng vì "quên" người còn lại. Đầu óc chỉ xử lý được từng phần; việc luân phiên như vậy là bình thường.

Sợ hãi mất thêm. Sau khi mất nhiều người, cảm giác rằng điều xấu sẽ còn đến rất phổ biến. Bạn có thể lo lắng thái quá cho những người còn lại, kiểm tra họ liên tục.

Kiệt sức về thể chất. Nhiều đám tang, nhiều đêm thức, nhiều giấy tờ khiến cơ thể cạn kiệt. Đau đầu, mệt rã, ốm vặt sau đó là điều hay gặp và cần được chú ý. Nếu bạn có bệnh nền như huyết áp, tiểu đường, hãy nhờ người nhắc lịch uống thuốc theo đơn cũ và lịch tái khám, vì đây là thứ hay bị bỏ quên nhất trong những tuần rối ren.

Khó nói chuyện với người cùng mất. Anh chị em, họ hàng cũng đang mất mát như bạn, nên ai cũng ngại kể vì sợ làm người kia đau thêm. Kết quả là cả nhà cùng im lặng. Một người ngoài gia đình, như bạn thân hay chuyên gia, đôi khi là nơi dễ mở lời hơn.

Mất cùng một biến cố và mất liên tiếp: khác nhau ở đâu

Hai hoàn cảnh đều nặng, nhưng mỗi kiểu có gánh riêng cần để ý:

Khía cạnhCùng một biến cốLiên tiếp trong thời gian ngắn
Cú sốcRất mạnh, đến trong một lúcLặp lại nhiều lần, mỗi lần chưa kịp hồi
Việc thực tếDồn hết vào vài ngàyKéo dài nhiều tháng, nhiều đợt giấy tờ
Câu hỏi hay gặpVì sao mình còn sốngBao giờ mới thôi, ai sẽ là người tiếp theo
Người hỗ trợCộng đồng quanh có thể cùng chịu tangNgười xung quanh dần mỏi, ít hỏi han hơn
Điều nên ưu tiênAn toàn, có người ở cạnh, chia việcNghỉ ngơi giữa các đợt, không gồng mãi

Dù ở cột nào, cũng nên nhớ: bạn không cần chứng tỏ mình mạnh mẽ. Người ở lại sau mất mát dồn dập cần được chăm sóc như người vừa qua một cơn bệnh nặng.

Cách tự kiểm đơn giản mỗi tối: hôm nay mình đã ăn mấy bữa, ngủ được bao lâu, đã nói chuyện với ai ngoài chuyện giấy tờ. Nếu ba câu ấy liên tục có câu trả lời là không, đó là tín hiệu cần nhờ người khác gánh bớt và nghĩ tới việc gặp chuyên gia.

Việc thực tế khi nhiều người cùng mất

Khi phải lo cho nhiều người một lúc, nên tổ chức lại để không ai trong nhà phải ôm hết:

  1. Chọn một người điều phối chung, không nhất thiết là người đau nhất. Người này giữ danh sách việc và biết ai đang lo việc gì.
  2. Mỗi người mất có một người lo giấy tờ riêng. Khai tử làm ở UBND cấp xã nơi cư trú của từng người, có thể khác nhau nếu họ sống ở địa phương khác nhau. Hỏi cán bộ ở đó về giấy tờ cần mang và thời hạn hiện hành.
  3. Gom giấy tờ vào từng bìa riêng ghi tên từng người: giấy báo tử, biên bản nếu có, sổ bảo hiểm, giấy tờ ngân hàng. Lẫn giấy tờ giữa nhiều người là lỗi rất hay gặp khi ai cũng rối.
  4. Hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về các chế độ có thể có cho từng người, vì mỗi người có quá trình đóng khác nhau.
  5. Để chuyện chia tài sản sang sau. Khi nhiều người cùng mất, chuyện thừa kế có thể phức tạp hơn bình thường; nên hỏi luật sư hoặc công chứng viên khi gia đình đã bình tĩnh.
  6. Nhận sự giúp đỡ cụ thể từ hàng xóm, bạn bè: nấu ăn, trông trẻ, đưa đón người già. Đây không phải lúc để ngại.

Chi tiết nghi lễ cho nhiều người cùng lúc tuỳ phong tục từng nơi và từng gia đình; điều cần giữ là sức khoẻ của người còn sống, nhất là người già và người có bệnh nền.

Dành chỗ cho từng người đã mất

Khi tang lễ bị gộp, ký ức về từng người dễ nhoà vào nhau. Vài cách giúp mỗi người có chỗ riêng trong lòng bạn:

  • Viết riêng cho từng người một trang: một kỷ niệm, một câu họ hay nói, điều bạn mang ơn họ.
  • Chọn cho mỗi người một ngày nhớ riêng ngoài ngày giỗ chung, như ngày sinh nhật của người ấy.
  • Giữ một món đồ riêng của từng người, thay vì một hộp kỷ vật chung cho tất cả.
  • Khi kể với người khác, cho phép mình kể về từng người một, không phải lúc nào cũng nói "cả nhà mình".
  • Chấp nhận rằng có thời kỳ bạn nghĩ về người này nhiều hơn, rồi lại tới người kia. Nỗi buồn tự luân phiên.

Ví dụ giả định: chị Thảo ở Lâm Đồng mất cả bố và mẹ trong vòng năm tháng. Năm đầu chị gộp chung mọi kỷ niệm vì không đủ sức nghĩ riêng. Sang năm thứ hai, chị bắt đầu viết về từng người vào hai cuốn sổ khác nhau, và thấy mình nhớ ra nhiều chuyện về mẹ mà trước đó bị chìm sau nỗi đau mất bố.

Khi bạn là người sống sót trong cùng biến cố

Nếu bạn ở trong cùng chiếc xe, cùng ngôi nhà hay cùng trận lũ mà người thân mất còn bạn sống, bạn có thể mang một cảm giác rất nặng: vì sao lại là mình. Có người thấy mình không đáng được sống tiếp, có người né mọi niềm vui vì thấy có lỗi. Cảm giác này thường được gọi là tội lỗi của người sống sót, và nó gặp ở rất nhiều người trải qua biến cố.

Bạn còn phải đồng thời hồi phục sức khoẻ thể chất, có khi phải điều trị thương tích, trong lúc chưa được dự tang hay chưa được từ biệt. Nhiều người kể rằng họ nghe tin người thân mất khi còn nằm viện, và cảm giác dở dang ấy theo họ rất lâu.

Nếu bạn ở trong hoàn cảnh này, nên được gặp chuyên gia sớm, không chờ xem có tự qua không. Những phản ứng sau một biến cố đe doạ tính mạng, như hình ảnh ập về, giật mình, né tránh nơi chốn liên quan, là điều chuyên gia có cách đánh giá và hỗ trợ cụ thể. Sống sót không phải là lỗi, và bạn có quyền được chăm sóc để sống tiếp.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Mất mát dồn dập là hoàn cảnh nên có chuyên gia đồng hành, nhất là khi có những dấu hiệu sau:

  • Sau vài tháng bạn vẫn tê liệt, không cảm thấy gì, hoặc ngược lại bị cảm xúc nhấn chìm hầu như cả ngày.
  • Bạn không ngủ được, không ăn được, hoặc ốm liên miên.
  • Bạn né mọi thứ gợi nhớ đến biến cố, hoặc hình ảnh về nó ập đến dày đặc.
  • Người già trong nhà sa sút nhanh sau nhiều mất mát, ăn ít, nằm nhiều, không muốn gặp ai.
  • Bạn có ý nghĩ rằng mình không nên sống, hoặc muốn làm hại bản thân: hãy nói ngay với người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115.

Khi gặp bác sĩ hay chuyên gia, hãy kể rõ là bạn mất nhiều người trong thời gian ngắn, vì điều đó giúp họ đánh giá đúng gánh nặng bạn đang mang. Có thể hỏi về các hình thức hỗ trợ cho cả gia đình, vì thường không chỉ một người cần được giúp.

Câu hỏi thường gặp

Mất nhiều người cùng lúc thì nên buồn cho ai trước?

Không cần chọn. Đầu óc sẽ tự luân phiên, có ngày nhớ người này, có ngày nhớ người kia. Cố ép mình buồn đều cho tất cả chỉ thêm mệt. Cứ cho nỗi buồn đi theo nhịp tự nhiên của nó.

Không khóc được sau khi mất nhiều người thân có phải là có vấn đề?

Không hẳn. Tê liệt là phản ứng thường gặp khi mất mát quá lớn, và nước mắt có thể đến muộn hơn nhiều. Chỉ nên gặp chuyên gia nếu sự tê liệt kéo dài nhiều tháng và khiến bạn xa cách với mọi thứ.

Người sống sót trong tai nạn có nên dự tang người thân không?

Nếu sức khoẻ cho phép và bạn muốn, việc có mặt có thể giúp từ biệt. Nếu không đi được, có thể nhờ người thân ghi lại vài khoảnh khắc riêng tư hoặc tự làm một buổi tiễn biệt nhỏ khi đã đủ sức. Không có cách nào là sai.

Thủ tục cho nhiều người mất cùng lúc có làm gộp được không?

Khai tử và các chế độ bảo hiểm thường làm riêng cho từng người, nơi làm có thể khác nhau tuỳ nơi cư trú. Nên hỏi trực tiếp UBND cấp xã và cơ quan bảo hiểm xã hội để biết giấy tờ cụ thể theo quy định hiện hành.

Làm sao chăm ông bà sau khi gia đình mất nhiều người?

Người già sau mất mát dồn dập dễ suy sụp sức khoẻ. Nên có người ở cạnh, giữ bữa ăn đều, đưa đi khám khi thấy ăn ít, nằm nhiều hay lú lẫn hơn. Để ý cả những bệnh nền đang điều trị, đừng để gián đoạn.

Bao lâu thì nên tìm chuyên gia sau khi mất nhiều người?

Không cần chờ. Với mất mát dồn dập, gặp chuyên gia sớm là hợp lý, nhất là nếu bạn là người sống sót trong cùng biến cố. Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân, nói ngay với người tin cậy hoặc gọi 115.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138