ChapNhan.comChấp Nhận
Sống tiếp sau mất mát

Sống một mình sau khi vợ hoặc chồng mất: sắp xếp lại ngày thường từng bước

Người goá sống một mình đối diện căn nhà vắng, bữa cơm một người, đêm dài và việc người kia vẫn làm. Cách sắp xếp ngày thường, giữ an toàn và giữ kết nối.

An elderly Vietnamese man seen from behind watering potted plants on a small balcony in the morning, steam rising from a cup on the rail, soft pale light

Sống một mình sau khi vợ hoặc chồng mất là phải tập lại những điều tưởng nhỏ nhất: nấu cơm cho một người, ngủ trong căn phòng vắng, tự làm những việc người kia vẫn làm. Một nhịp ngày đơn giản, vài biện pháp an toàn và vài mối liên lạc đều đặn thường giúp người goá đứng vững hơn trong những tháng đầu.

Bài này viết cho chính người đang sống một mình sau khi mất bạn đời, dù bạn năm mươi hay tám mươi tuổi, ở thành phố hay ở quê. Không có cách sống "đúng", cũng không có hạn để phải quen. Đây là những việc cụ thể nhiều người đã thấy hữu ích, những chỗ hay vấp, và dấu hiệu cho biết lúc nào nên nhờ người có chuyên môn.

Điều gì khó nhất khi căn nhà chỉ còn một người

Nhiều người goá nói điều khó nhất không phải những ngày lớn mà là những khoảnh khắc thường: sáng dậy không có ai để chào, đi chợ về không có ai để kể giá rau, tối xem thời sự không có ai để bàn. Sống chung mấy chục năm, hai người đã chia nhau mọi nhịp sinh hoạt mà không cần nói. Khi một người đi, nhịp đó gãy ở hàng trăm chỗ nhỏ.

Thứ hai là im lặng. Căn nhà vốn quen tiếng người, nay chỉ còn tiếng quạt và tiếng đồng hồ. Có người bật ti vi suốt ngày để có tiếng, có người lại thấy ồn không chịu nổi. Không có cách nào đúng, nhưng nên tự hỏi xem cách mình đang làm có giúp mình ngủ được, ăn được không.

Thứ ba là cảm giác mất một nửa danh tính. Bạn đã quen là "vợ ông Hai", "chồng bà Năm", là một nửa của một cặp đi đám cưới, đi họp lớp. Giờ đi đâu cũng một mình, có người thấy ngại, rồi dần thôi đi. Nhận ra điều này giúp bạn hiểu vì sao mình rút lui, và quyết định có muốn thay đổi hay không.

Dựng lại nhịp ngày: vài điểm neo đơn giản

Giờ dậy và giờ ngủ gần như cố định. Kể cả khi đêm qua ngủ kém, vẫn dậy vào giờ quen rồi ra ngoài đón ánh sáng buổi sáng. Nhịp ngủ ổn định là nền cho mọi thứ khác.

Một việc ra khỏi nhà mỗi ngày. Đi chợ, đi bộ quanh khu, ra công viên, ngồi quán nước đầu ngõ. Không cần là việc lớn. Ra khỏi nhà mỗi ngày giúp bạn gặp người, nhìn thấy đời sống tiếp diễn, và có lý do để thay quần áo.

Bữa ăn đơn giản nhưng đúng giờ. Nấu cho một người dễ thành bỏ bữa hoặc ăn tạm. Nấu một nồi canh ăn hai bữa, chia cơm vào hộp, có sẵn trứng, rau dễ nấu. Một số người thấy dễ ăn hơn khi ngồi ăn bên cửa sổ hoặc gọi video với con cháu vào giờ cơm.

Một khoảng giờ dành cho nỗi nhớ. Có người dành mười lăm phút buổi tối để ngồi với ảnh người bạn đời, kể cho người ấy nghe chuyện trong ngày. Việc có giờ riêng để nhớ đôi khi giúp nỗi nhớ bớt tràn vào mọi lúc khác.

Một việc cho người khác. Trông cháu một buổi, tưới cây giúp hàng xóm, tham gia hội người cao tuổi ở khu phố. Cảm giác mình còn có ích là điều nhiều người goá nói đã giúp họ nhiều nhất.

Những việc người kia vẫn làm: học, nhờ hay bỏ

Hầu hết các cặp vợ chồng chia việc với nhau từ lâu. Khi chỉ còn một người, nên liệt kê rồi quyết từng việc một, đừng bắt mình phải làm hết ngay.

ViệcHọc dầnNhờ ngườiCó thể đơn giản hoá
Đóng tiền điện, nước, mạngNếu muốn tự chủNhờ con cài thanh toán tự độngGộp về một ngày trong tháng
Nấu ănBa đến năm món dễNhận cơm của con cháu vài bữa mỗi tuầnNấu một lần ăn hai bữa
Sửa chữa nhỏ trong nhàThay bóng đèn, xem cầu daoLưu sẵn một người thợ quenBỏ qua việc không gấp
Giấy tờ, ngân hàngĐi cùng con vài lần rồi tự làmMột người con hỗ trợGiữ tất cả trong một túi hồ sơ
Giữ liên lạc họ hàngLập lịch gọi điệnNhờ con nhắc ngày giỗ, ngày cướiGửi lời qua người khác

Ví dụ: bà Thu ở Hà Nội, sau khi ông mất, lần đầu tiên tự đi đóng tiền điện. Bà kể lần đầu đứng ở quầy mà tay run, lần thứ ba thì đã quen. Con gái bà không làm thay mà đi cùng hai lần, lần thứ ba đợi ngoài cửa. Bà nói việc nhỏ ấy cho bà lại cảm giác mình tự lo được.

An toàn khi sống một mình, nhất là người lớn tuổi

Một số việc cần chuẩn bị sớm, không phải vì sợ mà để con cháu và chính bạn yên tâm hơn:

  • Có ít nhất một người được hẹn liên lạc mỗi ngày, có thể chỉ là một tin nhắn buổi sáng. Không thấy tin thì người đó gọi lại hoặc nhờ hàng xóm sang xem.
  • Đưa một chìa khoá dự phòng cho người thân hoặc hàng xóm tin cậy.
  • Để điện thoại luôn sạc pin và đặt ở chỗ với tới được khi ngủ; lưu số người thân lên đầu danh bạ, biết cách gọi cấp cứu 115.
  • Kiểm tra nhà tắm, cầu thang, lối đi ban đêm: có tay vịn, thảm chống trơn, đèn ngủ. Té ngã khi ở một mình là rủi ro lớn với người già.
  • Ghi tên các loại thuốc đang dùng và bệnh nền ra một tờ giấy, để ở chỗ dễ thấy, phòng khi cần đưa đi cấp cứu.
  • Cẩn thận với người lạ gọi điện, đến nhà nhận là quen người đã mất để vay tiền, đòi nợ hay bán hàng. Người vừa mất bạn đời hay bị nhắm tới; hỏi con cháu trước khi đưa tiền hoặc giấy tờ cho bất kỳ ai.

Những việc này dễ làm người lớn tuổi thấy bị coi là yếu. Con cháu nên bàn như một sự thống nhất chung: "Cả nhà mình ai cũng nên có người nhắn tin buổi sáng", thay vì "mẹ già rồi phải thế này".

Những giờ khó nhất trong tuần và cách đi qua

Chiều muộn, lúc trời sẩm tối. Đây là giờ nhiều người goá thấy chênh vênh nhất, vì trước kia là lúc hai người cùng về nhà, cùng nấu cơm. Xếp sẵn một việc cho khung giờ này: đi bộ một vòng, tưới cây, gọi điện cho một người con, bật một chương trình phát thanh quen. Có việc để làm giúp giờ ấy trôi qua bớt trống.

Bữa tối. Ngồi đúng chỗ cũ đối diện chiếc ghế trống có thể rất đau. Một số người đổi chỗ ngồi, một số người ăn ở bàn khác, một số người lại muốn giữ nguyên. Cứ thử, rồi chọn cách nào mình nuốt được cơm.

Cuối tuần và ngày nghỉ. Ngày thường còn có chợ, có việc, có người qua lại; cuối tuần dễ thành hai ngày dài không nói chuyện với ai. Hẹn trước một bữa ăn với con cháu hay một buổi đi chơi với bạn vào cuối tuần, đừng chờ đến hôm đó mới tính.

Thức giấc giữa đêm. Thò tay sang bên cạnh và thấy chỗ trống là trải nghiệm nhiều người kể lại. Nếu thức dậy và không ngủ lại được sau một lúc, ra khỏi giường, ngồi chỗ khác với ánh đèn dịu, uống ngụm nước ấm, đọc vài trang sách, khi buồn ngủ lại mới quay về giường. Nằm trằn trọc lâu thường làm nỗi nhớ nặng thêm.

Khi nhận tin vui hoặc tin xấu. Phản xạ đầu tiên là muốn kể cho người bạn đời. Chọn trước một hai người bạn có thể kể thay, và cho phép mình nói ra câu "giá mà bà ấy còn để nghe chuyện này".

Cô đơn và chuyện kết nối lại với người khác

Cô đơn sau khi mất bạn đời là một trong những nỗi khó nói nhất, vì nhiều người sợ bị coi là than thở. Thật ra cô đơn kéo dài ảnh hưởng đến cả giấc ngủ, ăn uống lẫn sức khoẻ chung, nên xứng đáng được xử lý như mọi vấn đề thực tế khác.

Cách hay hiệu quả là những gặp gỡ đều đặn, nhỏ, có lịch cố định: tập thể dục buổi sáng với nhóm cùng khu, sinh hoạt hội người cao tuổi, câu lạc bộ dưỡng sinh, lớp học vẽ, hát hay đọc sách, nhóm thiện nguyện. Gặp đều đặn giúp quan hệ hình thành tự nhiên mà không cần cố gắng kết bạn. Một số người tìm được nhóm những người cùng cảnh mất vợ, mất chồng, ở đó họ không phải giải thích gì.

Chuyện có người mới để bầu bạn, sau một thời gian, là chuyện riêng của mỗi người và không có gì sai. Con cháu và họ hàng có thể có ý kiến, nhưng bạn có quyền lựa chọn cuộc sống của mình. Nếu bạn còn phân vân, có thể trò chuyện thẳng thắn với một người con hiểu chuyện, hoặc với chuyên gia tâm lý.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nếu sau nhiều tháng bạn vẫn bỏ bữa thường xuyên, sụt cân rõ, không ngủ được, không muốn ra khỏi nhà, bỏ dở việc chăm sóc bệnh nền của chính mình, hoặc thấy nỗi nhớ chiếm gần như trọn ngày. Người lớn tuổi hay nghĩ mệt mỏi, chán ăn là do tuổi già; đôi khi đó là nỗi đau buồn đang cần được hỗ trợ, và chỉ người có chuyên môn mới phân biệt được.

Có thể bắt đầu ở bác sĩ quen khám bệnh nền cho bạn, kể thật và cụ thể theo cách của mình, chẳng hạn: "Từ khi ông nhà mất, em ăn không được, đêm chỉ ngủ được hai ba tiếng, ngày nào cũng thấy rã rời." Bác sĩ có thể giới thiệu tiếp. Đừng tự dùng thuốc ngủ mua theo lời mách; với người già, tự dùng thuốc dễ gây té ngã và nhiều rủi ro khác.

Nếu bạn có lúc nghĩ đến chuyện đi theo người bạn đời, hoặc muốn làm hại bản thân, hãy nói ngay với con cháu hay một người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Ý nghĩ ấy có thể đến với người vừa mất bạn đời; nói ra là cách để được giúp, và sự giúp đỡ có tác dụng.

Câu hỏi thường gặp

Mất vợ hay mất chồng rồi sống một mình có nên chuyển về ở với con không?

Không cần quyết ngay. Nhiều người nên chờ qua năm đầu, trừ khi sức khoẻ hoặc an toàn buộc phải thay đổi sớm. Nếu ở một mình, hãy có người liên lạc mỗi ngày, chìa khoá dự phòng và nhà cửa an toàn. Quyết định lớn nên bàn kỹ với con cháu khi đã bình tâm.

Nấu ăn cho một người thấy chán, làm sao để không bỏ bữa?

Nấu một nồi ăn hai bữa, có sẵn vài món dễ làm, ăn đúng giờ dù ít. Ăn cùng ai đó vài bữa mỗi tuần, hoặc gọi video với con cháu vào giờ cơm, giúp bữa ăn bớt trống. Nếu sụt cân nhiều, nên đi khám.

Ban đêm ở một mình thấy sợ và không ngủ được thì làm gì?

Giữ giờ ngủ, giờ dậy cố định, để đèn ngủ, điện thoại sạc pin bên giường, khoá cửa cẩn thận. Hạn chế ngủ ngày quá dài và rượu buổi tối. Nếu mất ngủ kéo dài nhiều tuần, hãy gặp bác sĩ thay vì tự mua thuốc ngủ.

Có người lạ gọi điện nói người mất còn nợ tiền thì xử lý sao?

Không chuyển tiền và không đưa giấy tờ ngay. Hỏi rõ tên, giấy tờ chứng minh, rồi bàn với con cháu. Người vừa mất bạn đời thường bị lừa nhắm tới. Khoản nợ thật thường có giấy tờ rõ ràng và được giải quyết theo quy định.

Sau một thời gian, có người mới để bầu bạn có sai không?

Không sai. Đó là lựa chọn riêng của mỗi người và không có nghĩa là quên người đã mất. Con cháu có thể cần thời gian để hiểu. Nói chuyện thẳng thắn, từ tốn với gia đình thường tốt hơn là giấu.

Bao giờ thì người goá quen với cuộc sống một mình?

Không có mốc chung, và nhiều người nói họ không bao giờ hết nhớ mà chỉ học được cách sống cùng nỗi nhớ. Dấu hiệu đáng mừng là bạn dần ăn ngủ ổn hơn, ra khỏi nhà, làm lại việc mình thích. Nếu nhiều tháng không có thay đổi nào, nên tìm hỗ trợ chuyên môn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138