ChapNhan.comChấp Nhận
Sống tiếp sau mất mát

Dọn đồ của người đã mất: khi nào bắt đầu, giữ gì, cho gì và cất gì

Dọn đồ của người đã mất không có hạn chót. Cách chọn thời điểm, chia đồ thành bốn nhóm giữ, cho, cất, bỏ, tránh va chạm anh em và giữ lại kỷ vật có ý nghĩa.

Close-up of two Vietnamese hands folding a faded blue cardigan into a woven bamboo basket on a wooden bed, soft window light, muted warm tones, shallow depth of field

Không có thời hạn bắt buộc để dọn đồ của người đã mất. Phần lớn gia đình làm được tốt nhất khi chờ qua những tuần đầu, chỉ xử lý trước những thứ thật sự gấp, rồi dọn dần theo từng nhóm: giữ, cho, cất và bỏ, với sự đồng ý của những người thân gần nhất.

Có người dọn ngay trong tuần đầu vì nhìn đồ quá đau, có người để nguyên căn phòng hơn một năm. Cả hai đều có thể là cách đối diện bình thường. Điều nên tránh là quyết định vội khi còn quá rối, hoặc để một người âm thầm dọn hết rồi những người khác mới biết. Dưới đây là các bước cụ thể, những chỗ hay va chạm trong gia đình, và cách giữ kỷ vật sao cho chúng còn là niềm an ủi chứ không thành gánh nặng.

Việc gì gấp, việc gì chờ được

Trong những tuần đầu chỉ có vài nhóm đồ cần xử lý sớm. Phần còn lại hoàn toàn có thể chờ.

Loại đồCó gấp khôngLý do
Giấy tờ tuỳ thân, sổ tiết kiệm, giấy tờ nhà đất, xeGom lại sớm, chưa cần xử lýCần cho thủ tục sau này; để một chỗ an toàn, có người thân cùng biết
Thuốc men còn lạiNên xử lý sớmTránh trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi dùng nhầm; hỏi cơ sở y tế hoặc nhà thuốc cách bỏ an toàn
Thực phẩm, đồ dễ hỏngGấpTránh hư hỏng, côn trùng
Thiết bị y tế mượn hoặc thuêTrả trong thời gian hợp lýNgười khác có thể đang cần
Quần áo, đồ dùng cá nhânKhông gấpĐây là phần nhiều cảm xúc nhất, nên để sau
Thư từ, ảnh, sổ tay, điện thoạiKhông gấp, nhưng cất giữ cẩn thậnDễ thất lạc khi dọn vội; có thể chứa thông tin riêng tư

Chuyện giấy tờ, tài khoản và thủ tục có hướng dẫn riêng; ở đây chỉ cần gom lại một chỗ. Chuyện chia tài sản có giá trị theo pháp luật về thừa kế là việc riêng, cũng không nên trộn vào lúc dọn đồ dùng hằng ngày, kẻo một chiếc đồng hồ cũ thành nguyên cớ tranh cãi.

Chọn thời điểm: dấu hiệu bạn đã sẵn sàng hơn

Không ai trả lời thay bạn được câu hỏi lúc nào là đúng. Một vài dấu hiệu nhiều người nhận ra ở mình: bạn có thể bước vào căn phòng mà không bị choáng ngợp ngay; bạn bắt đầu nghĩ đến chuyện ai đó có thể dùng những chiếc áo kia; hoặc căn phòng để nguyên khiến bạn thấy bị mắc kẹt hơn là được an ủi.

Ngược lại, có những lý do không nên là lý do chính để dọn: vì người khác giục, vì sợ hàng xóm nói, vì muốn "xong cho nhanh để khỏi nghĩ". Dọn vì những lý do đó thường để lại tiếc nuối. Nhiều người sau này kể họ hối hận nhất là đã cho đi chiếc áo người ấy hay mặc hoặc cuốn sổ có nét chữ quen trong một buổi chiều vội vã.

Cũng có trường hợp hoàn cảnh bắt buộc phải dọn sớm: nhà thuê sắp hết hạn, người mất ở trọ nơi khác, căn hộ phải bàn giao. Khi đó, cách an toàn là đóng gói hết vào thùng, ghi chú bên ngoài, đem về một chỗ để tạm, rồi phân loại sau. Gói trước, chọn sau giúp bạn không phải quyết định khi chưa sẵn sàng.

Bốn nhóm: giữ, cho, cất, bỏ

Giữ. Những món bạn muốn dùng hoặc nhìn thấy hằng ngày: chiếc khăn quàng, cái ấm trà, cặp kính. Đừng giữ quá nhiều thứ để trưng; vài món chọn kỹ thường có ý nghĩa hơn cả tủ đồ.

Cho. Quần áo, đồ dùng còn tốt có thể tặng họ hàng, bạn bè thân của người mất, hoặc người có hoàn cảnh khó khăn qua các nhóm thiện nguyện ở địa phương. Nhiều người thấy nhẹ lòng khi biết chiếc áo của mẹ đang giữ ấm cho một người khác. Hỏi trước người thân gần nhất xem có ai muốn giữ món nào không.

Cất. Những món chưa quyết được. Bỏ vào một thùng, ghi ngày, cất lên chỗ ít đụng tới, hẹn sáu tháng hay một năm sau mở lại. Nhóm này là chỗ cứu bạn khỏi việc phải quyết mọi thứ ngay.

Bỏ. Đồ đã hỏng, không ai dùng được, không mang kỷ niệm đặc biệt. Bỏ đồ của người mất có thể làm bạn thấy có lỗi; hãy nhớ rằng bạn đang giữ người ấy bằng ký ức, không phải bằng từng món vật dụng.

Một mẹo nhỏ. Làm theo khu vực nhỏ, mỗi lần một ngăn kéo hay một góc tủ, không làm cả phòng trong một ngày. Dừng lại khi thấy quá sức, kể cả khi mới làm được mười lăm phút.

Dọn cùng gia đình mà không va chạm

Đồ đạc của người mất thường là chỗ dễ vỡ nhất giữa anh chị em. Ai cũng có kỷ niệm riêng với từng món, và tranh nhau một món đồ nhỏ đôi khi là tranh nhau một phần người mẹ, người cha. Các bước dưới đây giúp nhiều gia đình đi qua êm hơn.

  1. Hẹn một buổi có mặt những người thân gần nhất, kể cả qua gọi video với người ở xa. Không ai tự dọn trước khi cả nhà đồng ý.
  2. Mỗi người viết trước ba đến năm món mình mong được giữ, kèm lý do ngắn. Lý do thường giúp người khác hiểu và nhường.
  3. Nếu hai người muốn cùng một món, thử tìm cách chia: một người giữ, người kia giữ ảnh chụp và được mượn vào dịp đặc biệt; hoặc bốc thăm theo lượt chọn.
  4. Người vợ hay chồng còn lại nên được ưu tiên quyết định về đồ dùng trong căn nhà họ đang sống.
  5. Ghi lại ai giữ món gì để tránh hiểu lầm sau này.
  6. Những món có giá trị lớn như vàng, đất, xe tách riêng, xử lý theo quy định về thừa kế và nên hỏi người có chuyên môn pháp lý.

Ví dụ: chị Mai ở Hải Phòng và hai em trai suýt cãi nhau vì chiếc xe đạp cũ của bố. Cuối cùng em út giữ xe vì đó là chiếc bố chở em đi học suốt mười năm, còn chị Mai giữ hộp đồ nghề sửa xe. Cả ba đều thấy mình có một phần của bố.

Giữ kỷ vật sao cho nó an ủi chứ không đè nặng

Một vài cách nhiều gia đình đã dùng: chọn một chiếc hộp kỷ niệm nhỏ cho mỗi người, đựng vài món như khăn tay, cặp tóc, thư viết tay, mấy tấm ảnh; may một chiếc gối hay tấm chăn từ những chiếc áo người ấy hay mặc; chụp ảnh những món không thể giữ hết để vẫn nhìn lại được; ghi vài dòng sau mỗi món về câu chuyện gắn với nó.

Ảnh và video trong điện thoại của người mất nên được sao lưu sớm vào một nơi an toàn, vì máy có thể hỏng hoặc bị khoá. Nếu không biết mật khẩu, đừng cố thử nhiều lần; hỏi cửa hàng hoặc nhà sản xuất về cách xử lý hợp pháp cho người thân.

Có người giữ nguyên căn phòng của người đã mất trong thời gian dài. Điều này không tự nó là vấn đề. Câu cần tự hỏi là: căn phòng ấy cho mình chỗ để nhớ, hay khiến mình không thể sống ở những phần còn lại của ngôi nhà? Nếu là vế sau, có thể bắt đầu bằng thay đổi rất nhỏ, như mở cửa sổ mỗi sáng hay để một chậu cây vào phòng.

Những chỗ hay sai khi dọn đồ và vì sao

Phần lớn tiếc nuối về đồ đạc đến từ vài lỗi lặp đi lặp lại. Biết trước giúp bạn tránh được:

  • Dọn một mình trong một đêm mất ngủ. Lúc kiệt sức, cái gì cũng muốn bỏ cho xong, sáng hôm sau mới tiếc. Nên dọn ban ngày, có người ngồi cạnh.
  • Bỏ giấy tờ lẫn trong túi áo, kẹp sách, ngăn kéo. Nhiều nhà đã vứt nhầm sổ tiết kiệm, giấy hẹn, biên nhận vì không kiểm từng túi. Mở từng túi, lật từng cuốn sổ trước khi cho hoặc bỏ.
  • Để người ngoài như thợ dọn nhà, người thu mua đồ cũ tự quyết. Họ không biết món nào có ý nghĩa. Nếu cần thuê người, hãy phân loại xong rồi mới cho họ mang đi.
  • Cho đi đồ của người mất trước khi người vợ, người chồng còn lại kịp chọn. Con cái thương bố mẹ nên muốn dọn nhanh, nhưng người bạn đời thường cần lâu hơn.
  • Đem chia đồ ngay sau tang khi họ hàng còn tụ họp. Không khí lúc đó dễ thành vội vàng hoặc ngại ngùng, ai cũng nhận cho phải phép rồi về lại cất xó.
  • Nghĩ rằng giữ lại là yếu đuối, bỏ đi là mạnh mẽ. Không có chuyện mạnh hay yếu ở đây; chỉ có điều gì hợp với mình lúc này.

Nếu lỡ mắc một trong các lỗi trên, đừng tự trách quá lâu. Phần lớn điều bạn giữ về người ấy nằm ở ký ức và câu chuyện, và những thứ đó không ai lấy đi được.

Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Không dọn được đồ trong vài tháng đầu là chuyện thường. Nhưng nếu đã lâu mà bạn vẫn không thể bước vào phòng, hoặc ngược lại, bạn đã bỏ sạch mọi thứ rất nhanh và giờ thường xuyên dằn vặt, hoặc nỗi nhớ khiến bạn không làm nổi việc thường ngày, đó là lúc nên trò chuyện với bác sĩ hay chuyên gia tâm lý. Đau buồn kéo dài có thể được đánh giá và hỗ trợ; bạn không cần tự gắn tên bệnh cho mình.

Khi gặp chuyên gia, có thể kể cụ thể: "Đã tám tháng mà em vẫn không mở được tủ đồ của mẹ, cứ đến gần là tim đập nhanh, khó thở." Mô tả cụ thể giúp người hỗ trợ hiểu bạn nhanh hơn. Một số người còn thấy hữu ích khi có người thân đi cùng trong buổi dọn đầu tiên.

Nếu việc dọn đồ làm bạn có ý nghĩ muốn đi theo người đã mất hoặc làm hại bản thân, hãy dừng lại và nói ngay với người tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Có người giúp được bạn.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu sau khi người thân mất thì nên dọn đồ?

Không có thời hạn chung. Nhiều gia đình chờ qua những tuần đầu, chỉ xử lý thuốc men, thực phẩm và gom giấy tờ trước. Quần áo, đồ dùng cá nhân có thể để vài tháng hay hơn, tuỳ lúc cả nhà thấy sẵn sàng.

Có nên giữ quần áo của người đã mất không?

Có thể giữ vài chiếc có ý nghĩa nhất, phần còn lại tặng người thân hoặc người cần. Một số gia đình may gối hay chăn từ áo cũ để vừa giữ kỷ niệm vừa dùng được. Không có quy tắc phải giữ hết hay bỏ hết.

Anh em tranh nhau đồ của bố mẹ thì làm sao?

Hẹn một buổi có đủ mọi người, mỗi người nêu vài món mong giữ kèm lý do, rồi chia theo lượt hoặc bốc thăm khi trùng. Người vợ hay chồng còn lại nên được ưu tiên chọn trước. Tài sản giá trị lớn nên tách riêng và giải quyết theo pháp luật về thừa kế.

Thuốc men còn lại của người mất nên xử lý thế nào?

Không nên để lại trong nhà vì trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi có thể dùng nhầm, cũng không đem cho người khác dùng. Hỏi cơ sở y tế hoặc nhà thuốc gần nhà về cách bỏ an toàn. Thiết bị y tế mượn thì trả lại sớm.

Giữ nguyên phòng của người đã mất lâu có sao không?

Không tự nó là vấn đề. Nên tự hỏi căn phòng có cho bạn chỗ để nhớ, hay khiến bạn không sống được ở những phần khác của cuộc sống. Nếu là điều thứ hai và kéo dài, hãy trò chuyện với chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ.

Lỡ cho đi món đồ quan trọng rồi hối hận thì làm sao?

Nhiều người trải qua cảm giác này. Nếu được, có thể hỏi lại người nhận một cách nhẹ nhàng. Nếu không, hãy nhớ rằng ký ức về người ấy không nằm trong món đồ. Viết lại câu chuyện gắn với món đồ đó cũng là một cách giữ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138